Cirkelstad Deventer-Apeldoorn: Hoe maak je circulair financieren mogelijk?

Communitybijeenkomst Cirkelstad Deventer-Apeldoorn op 3 februari

Voor de eerste communitybijeenkomst van het jaar was het netwerk van Deventer-Apeldoorn te gast bij Veeneman  in Apeldoorn. Met de focus op onderhoud voor zorginstellingen, corporaties en VVe’s in de regio, wordt er gewerkt met heldere processen en middelen om (duurzame) keuzes te maken wat er wel en niet toegepast gaat worden. Veeneman is sinds vorig jaar onderdeel van de Omdus groep, waarmee als groep aan slag- en innovatiekracht is gewonnen.

Naast de verduurzaming van hun kantoorpand, een oude boerderij die omgebouwd is tot een duurzame locatie met o.a. 400 zonnepanelen en wtw systemen, heeft circulariteit ook in renovatie alle aandacht. Voor Chainable zijn zij bijvoorbeeld een samenwerkingspartner voor de doorontwikkeling van hun keukens in renovatieopdrachten.

Ook op projectniveau werden mooie voorbeelden getoond, zoals in Ugchelen de transformatie van een schoolgebouw tot 7 toekomstbestendige woningen en nog 10 nieuwbouwwoningen: op een traditionele uitvraag had Veeneman een circulair en biobased voorstel gedaan! En ondanks een initiële meerprijs van 15% heeft opdrachtgever De Goede Woning toch gekozen voor het duurzame aanbod. Een mooi leertraject waarbij Veeneman en de corporatie samen optrekken.

Sleutelrol

Het programma ‘Circulair Financieren & Beleggen’ van Cirkelstad liet zien hoe de financiële sector een sleutelrol kan spelen in de versnelling van circulair bouwen. De huidige markt kent nog hardnekkige knelpunten: onvoldoende kennis, een gebrekkig hergebruiksysteem voor bouwmaterialen en een (vermeend) prijsverschil tussen lineaire en circulaire projecten. Daardoor blijven duurzame ambities vaak steken in goede bedoelingen.

Het programma richt zich op het financierbaar en investeerbaar maken van circulaire gebouwen. Er zijn  meerdere financiële instrumenten die circulair financieren mogelijk kunnen maken, zoals de MIA/VAMIL, Carbon Credits, korting op VPB, en rentekorting op leningen voor circulaire gebouwen.  Het doel is om in de tweede helft van 2026 dit in praktijkcases te gaan toepassen, zodat je ervaring opdoet en deze kennis kan inzetten voor volgende projecten.

Praktijk

Het is nog best lastig om circulariteit in de praktijk te koppelen aan financiering. Twee verschillende bloedgroepen die van huis uit niet echt samenwerken. De Kopgroep Circulair Financieren (KCF) heeft er de afgelopen jaren werk van gemaakt. Cirkelstad heeft in samenwerking met o.a. KCF, Alba Concepts en Copper8 gewerkt aan circulaire waardebepaling en restwaardemodellen, zodat financiële instellingen circulariteit kunnen meenemen in risico-inschatting, taxatie en financieringsvoorwaarden.

Uniek aan het programma is de samenwerking tussen ketenpartners uit de bouw- én de financiële sector. Samen testen zij momenteel de tools in concrete projecten, van woningbouw tot kantoorgebouwen. Het doel is helder: circulariteit niet langer zien als kostenpost, maar als aantoonbare meerwaarde binnen vastgoedfinanciering. Zo wordt de stap van ambitie naar schaalbare praktijk mogelijk gemaakt.

Maatlat

Met de nieuwe tool, de Circular Scorecard Real Estate (CSRE), wil men een bepaalde maatlat neerzetten. Hiervoor heb je een benchmark nodig die vanaf nu opgehaald gaat worden, waardoor de circulariteit van gebouwen meetbaar wordt gemaakt. De scorecard beoordeelt projecten op vijf thema’s, van milieueffect en ontwerp tot marktpositie, en levert een objectieve score van 0 tot 100. Hiermee kan veel awareness worden gecreëerd.

Jeroen vertelde over de geleerde lessen uit de testcases van een aantal gebouwen. De tool is niet bedoeld om nieuwe waarden te bedenken, maar een goede mix te creëren van wat er nu als bestaat.

Met de toepassing van de CRSE ontstaan er meerdere manieren om impact te maken. Opdrachtgevers en bouwers kunnen het gebruiken als portfolio benchmark. Banken en investeerders als selectiemiddel. En beleidsmakers als linken tussen beloningsinstrumenten en de circulariteit in gebouwen. Maar ook levert de tool handvatten om circulariteit mee te nemen in hun uitvragen.

Meer inzicht

Tijdens de communitybijeenkomst kregen de deelnemers de primeur van de online CRSE. De transformatie van Veeneman werd hiervoor als casus gebruikt. Meerdere wetenswaardigheden kwamen aan bod tijdens het invullen van de scores. Dit leidde tot mooie gesprekken tussen de deelnemers. Hierbij kun je denken aan onderwerpen zoals de aanvraag van carbon credits voor extra financiering en de diverse maatregelen in het kader van biodiversiteit die veel waarde toe kunnen voegen, maar ook hoe flexibel en adaptief je het gebouw maakt. Het invullen gaf voor de deelnemers inzicht in de werking van de tool. Door dit op deze wijze uit te vragen zie je dat er nagedacht moet worden over zaken, waardoor keuzes bewuster worden gemaakt.

Als je minder of geen ervaring hebt in b.v. houtbouw, bleek dat je in deze tool minder goed scoort. Daarnaast wordt er bv geen onderscheid gemaakt tussen twee rijtjeswoningen of een appartementencomplex van 20 verdiepingen. Dit wordt door de deelnemers nog wel als een obstakel gezien. Daarom was ook het advies om deze tool als door de bouwer/onwikkelaar samen met je financier te doorlopen, omdat een aantal vragen toch wel toelichting nodig hebben.

Inspiratie

De deelnemers reageerden positief, mede omdat de tool ook breed ingezet kan worden. Ook fijn is dat hij binnenkort vrij toegankelijk is om te gebruiken via de website van Cirkelstad. Na deze ochtend kunnen wij zeker concluderen: neem zelf ook een kijkje! Als afsluiting werden de deelnemers meegenomen voor een ronde over de locatie van Veeneman, waar onder andere uitleg werd gegeven bij hun modulaire woon(zorg)unit, waarvan de onderdelen biobased uitgevoerd worden: een duurzaam, flexibel systeem met duurzaam materiaal.

De communitybijeenkomst van Cirkelstad Deventer-Apeldoorn laat zien hoe krachtig samenwerking en kennisdeling kunnen zijn bij het versnellen van de circulaire transitie in de bouwsector. De bijeenkomst bood niet alleen inspiratie, maar ook concrete voorbeelden van circulaire innovaties die vandaag al toepasbaar zijn. Benieuwd naar meer bijeenkomsten of betrokken raken bij dit netwerk? Neem dan contact op met Eric Kouters of Carmen Oude Wesselink, om aan te sluiten bij Cirkelstad Deventer-Apeldoorn.