Circulaire renovatie Oudenoord 6, Utrecht

Het project Oudenoord 6 betreft de huisvesting van de RINO Groep, een regionale onderwijsinstelling voor mensen die actief zijn op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg. Met ongeveer 800 externe docenten verzorgen zij cursussen, bij- en nascholingen en praktijkbegeleidingen. Reeds decennia gehuisvest in het centrum van Utrecht zochten zij een nieuwe locatie.

De centrale ligging was van belang gezien de vele cursisten die met het openbaar vervoer komen. Het pand aan de Oudenoord voldeed aan de voorwaarden en was beschikbaar. Gebouwd in 1969 door de HvU kende het gebouw een constructief stramien waardoor het ook in 2016 nog steeds geschikt was als onderwijsgebouw. De originele rationele architectuur ,nog zichtbaar bij het naastgelegen gebouw van TIO, was met een verbouwing in 1995 ernstig verwaterd. Het gebouw, in gebruik als kantoor, kende verder een gedateerde en heterogene inrichting en een ventilatie installatie die aan vervanging toe was. De installatie was hoe dan ook niet toereikend voor de beoogde Frisse Scholen Klasse B voor de RINO Groep. De ambities voor de renovatie van het gebouw werden daarmee duidelijk. Een nieuwe en eigentijdse inrichting met een zeer goede klimaatinstallatie en een verduurzaming van het gebouw tot energielabel A, waarbij de originele architectuur richtinggevend was. Het optimaal hergebruiken van het gebouw met alle materialen en onderdelen die erin zitten was daarbij een extra circulaire ambitie, om duurzaam te zijn, om oud en nieuw te combineren en het gebouw karakter te geven, maar ook om gewoon kosten te besparen. Dit is het beste zichtbaar geworden in de gevels. Hoe de architectuur te ‘herstellen’ en toch zoveel mogelijk hergebruiken?  Op haast chirurgische wijze zijn de gevels aangepast. De blauwe aluminium kozijnen uit 1995 zijn behouden gebleven, evenals het overgrote deel van de aluminium tranenplaten aan de borstweringen. Aan de uiteinden van de voorgevel is een travee verwijderd om plaats te maken voor verticale schachten voor de nieuwe kanalen. Deze zijn weer afgewerkt met een nieuw metalen kader die de hele gevel omvat. Binnen kader zijn er voorlangs de bestaande ramen en overgeschilderde tranenplaten nieuwe lamellen geplaatst. Hiermee is de oude geleding van de gevel hersteld. De lamellen functioneren tevens als zonwering voor de zomerse ochtendzon. Een ander belangrijke ingreep is het weer open maken van de begane grond, voor het zichtbaar maken van de entree en het RINO café.

Bij de inrichting is het bestaande gebouw als sterke basis genomen. De oude betonconstructie is zichtbaar gemaakt en de mooie trappenhuizen met leistenen trappen zijn in oude luister hersteld.  Het hergebruiken van onderdelen uit de bestaande afbouw bleek in de praktijk weerbarstig. Zo was er het plan om oude plafondplaten her te gebruiken als vulling in nieuwe plafondeilanden. De akoestische absorptiewaarde bleek echter zo slecht dit idee afviel. Bij het ontwerpen van de vaste inrichting, zoals pantry blokken en receptiemeubels, was bedacht om de bestaande massief houten binnendeuren her te gebruiken. Het benodigde transport en de bewerkingen maakte dit idee echter weer veel te kostbaar en tijdrovend. Een van ‘lessons learned’ met dit werk betrof dan ook de factor tijd. Hergebruik kost tijd. Tijd om goed te inventariseren van te voren, zodat men weet welk materiaal er is en van welke kwaliteit. En eveneens tijd voor de meer arbeidsintensievere bewerking van het materiaal. Zo bleek ook bij het hergebruik van een flexibele panelenwand, hetgeen weer goed mogelijk was, omdat de wand 1 op 1 kon worden herplaatst.

Voor de nieuwe inrichting zijn natuurlijke materialen gekozen, met glas, marmoleum, keramische tegels en veel bamboe. Voor de ruimtelijk indeling  was openheid een belangrijke leidraad. Daarbij ging het simpelweg om de hoeveelheid binnenwanden te minimaliseren en indien nodig, zoveel mogelijk van glas te maken. Maar het gaat ook om een openheid in gebruik. Zo heeft elke verdieping een ruime huiskamer. Dit is de plek waar cursisten pauzeren, maar tevens een plek waar medewerkers en gasten kunnen werken en overleggen. Het RINO café op de begane grond is bij uitstek een open plek. Het is de centrale entree, het lunchrestaurant en het visitekaartje naar buiten met de glazen pui. Maar dankzij de gevarieerde inrichting, met o.a. tweedehands stoelen, nodigt ook deze ruimte uit tot veelvuldig dubbelgebruik. Juist door deze flexibiliteit kan het gebouw lang zijn waarde voor de gebruiker behouden.

Meer informatie:
Barry van Waveren, reA architectuur
Barry@re-a.nl

 

< SAVE THE DATE: Evenement ‘Circulair bouwen’ op 8 maart bij Cirkelstad Rijk van Nijmegen | Doordruppeleffect: duurzame keuzes opdrachtgevers werken door in hele bouwsector >