Cirkelstad Haarlem Kennemerland: Als we gaan, dan gaan we goed!

Haarlem is van oudsher een bestuursstad en dat zie je terug in de manier waarop we stappen maken met het circulaire gedachtegoed. We zijn goed in praten en overleggen, we doen dingen net een beetje anders en het duurt soms wat langer voor we op dreef komen. Maar als we gaan, dan gaan we goed!

In 2018 was Haarlem een Cirkelstad in opbouw. De Gemeente Haarlem, met haar ambitie om in 2030 volledig circulair te zijn, werd partner van Cirkelstad en we hebben de organisatie en het netwerk opgestart. Deden we daarvoor nog niets dan? Ja, zeker wel. In dit artikel nemen we u in een vogelvlucht mee door circulair Haarlem. 

Al sinds 2014 zijn gemeente en ondernemers in de stad de weg vrij aan het maken voor de circulaire transitie. Er zijn tal van experimenten en projecten opgestart om op een nieuwe manier te bouwen, te verbouwen, samen te werken en te innoveren. Dit lokale netwerk is uitgegroeid tot een fundament dat ook meedenkt en schrijft aan circulaire notities, ambities en voorwaarden van Gemeente Haarlem. In 2018 was het moment rijp om aansluiting te zoeken bij Cirkelstad. T Vuilrak, een experimenteerplek in de Waarderpolder, is samen met de spinners trekker van Cirkelstad in Haarlem en omstreken. In onze regio zijn Haarlemmermeer en Amsterdam binnen Cirkelstad al goed vertegenwoordigt en liggen er korte lijnen met de doelstellingen van de MRA. Wij zien de meerwaarde van het aantrekken van omliggende kleinere gemeenten en zijn vanaf 2019 Cirkelstad Haarlem Kennemerland. In Kennemerland wonen circa 60.000 mensen, in Haarlem 160.000. In Kennemerland vind je zee, natuurgebied Spaarnwoude en Nationaal park Zuid-Kennemerland. Het Spaarne is de verbinding met het Noordzee kanaal. Haarlem is van oudsher een stad voor textielnijverheid en boekdrukkunst, in de 20e eeuw lag de nadruk op de zware industrie en waren grote werkgevers vooral de rijtuigen- en spoorwagenbranche en de drukkerijen. De laatste decennia staat Haarlem bekend als stad van diensten zoals scholen en vele overheidsdiensten. 

Cirkelstad Haarlem Kennemerland zet naast de gebouwde omgeving ook in op vergroening en voeding. Cirkelstad Haarlem Kennemerland wordt ook wel gezien als vehikel om de eerste twee thema’s in te brengen en te verbinden’ bij de andere Cirkelsteden. 

Wat speelt er tot nu toe

1. Het onderzoek naar de mogelijkheden voor een grondstoffenhub in Haarlem krijgt met trekkers Spaarnelanden en Het Vuilrak steeds meer vorm. Zeker nu er een concrete vraag is vanuit Nedtrain.

2. Haarlem heeft Green Deals gesloten met een aantal zorginstellingen en we onderzoeken of een partnerschap van Cirkelstad deze instellingen kan ondersteunen bij het omzetten van hun intenties naar acties en resultaten.

3. Het tijdelijke horecapaviljoen Veerkwartier was al grotendeels circulair gebouwd en gaat nu bij de definitieve bebouwing nog een stap verder. In 2019 leest u hier meer over.  

Tijdelijke horecapaviljoen Veerplas

4.Op het oude Slachthuisterrein wordt een nieuwe ambitieuze circulaire woon- werkwijk gebouwd met behoud van de monumentale bebouwing. Winnaar van deze aanbesteding is BPD die in het voortraject al een samenwerking zocht met Cirkelstad. Deze realisatie zal in 2020 plaatsvinden.

5. Haarlem huisvest een grote vestiging van NS trein-modernisering. (Voorheen Nedtrain). Deze enorme werkplaats herbruikt al ruim 95% van hun gebruikte materialen. Het Vuilrak is gevraagd oplossingen aan te dragen voor de laatste 5% van gebruikte materialen. Samen met de partners gaan we nu de vloerdelen, plafondplaten en stoelbekleding van de treinstellen een nieuwe bestemming geven. In  2019 zal dit project zeker een vervolg krijgen.

6. Het project de Groene Stoel betreft een stoel gemaakt van restmaterialen van verschillende lokale bedrijven en staat symbool voor de transitie van oude naar de nieuwe norm, namelijk zonder uitval en zonder afval. Tijdens de gesprekken die een maand lang in een organisatie gevoerd worden komt dit steeds aan de orde. Vragen als: Wat vinden wij van duurzame innovatie? Hoe doen we dat privé en wat kunnen we meenemen naar ons werk? Wat kunnen we, op onderdelen, efficiënter, effectiever en waardeverhogend maken? De eerste organisatie die deze uitdaging aan ging was Gamma Haarlem, een van de grootste filialen van de regio. De uitkomsten van de inventarisatie reststromen leverde naast mooie gesprekken en een grotere mate van betrokkenheid, nog meer op. Er ligt nu een verbinding met een sociale werkplaats die tuinen, keukens en houtwerkplaatsen runt. Er zijn direct afspraken gemaakt over de overname van hout, aarde en zand en beton delen. Wat derving en breuk is voor de een, is een grondstof voor de ander. Dit scheelt de bouwmarkten kilo’s en daarmee ook euro’s aan afval en door deze samenwerking ontstaat meer bewustwording over onderdelen van onze maatschappij die vaak minder zichtbaar zijn. Volgende edities van de Groene Stoel vinden oa plaats bij NS Haarlem en mogelijk Provincie Noord Holland. Wil je ook een groene stoel organiseren in je eigen stad? Neem contact op met Brigitte voor het format. 

7. De duurzame en circulaire opgaven gaan door alle lagen heen, zowel bij opdrachtgevers als opdrachtnemer maar de hoe-vraag is nog lang niet bij iedereen helder. Elke gemeente heeft in haar collegeprogramma ambities op dit vlak. Haarlem ook. Maar dan komt de vertaling naar acties en de beantwoording van de hoe-vraag. We hebben nog zoveel te leren met elkaar. In Haarlem hebben we dit najaar diverse raadsfracties uitgenodigd voor een gesprek met Cirkelstad en ondernemers uit de stad, om met elkaar te delen, om het verhaal achter de woorden te horen. Bedoelen we wel hetzelfde? En om te verkennen wat er mogelijk is. Er ligt immers met een bouwopgave van circa 10.000 woningen in de komende jaren een uitdaging, een enorme kans om het anders te doen met name op het vlak van inclusiviteit, groen, infra, materialen en bouw. De raad heeft een belangrijke rol in dit geheel want ook daar zijn de portefeuilles nog verdeeld onder ruimte en sociaal. In 2019 krijgen deze gesprekken een vervolg, als lunchlezingen bij gemeente Haarlem en als inspiratie tijdens afdelingsoverleggen. 

Onze wens: een landelijk programma om raadsleden te voeden en te inspireren op deze thema s. Zij maken onderdeel uit van de versnelling, zij kunnen zorgen dat de integrale benadering vorm en uitvoering krijgt.  

Cirkelstad in gesprek met Groenlinks fractie Haarlem. 

8. In het afgelopen jaar heeft het MRA Bouwprogramma haar toegevoegde waarde duidelijk zichtbaar gemaakt. Om die kennis te combineren met de opgaven die Haarlem en omliggende gemeenten hebben, werken we als Cirkelstad Haarlem Kennemerland samen met spinner Wouter van Twillert van onder meer Cirkelstad Haarlemmermeer. Zo vergroten we ons netwerk en maken we optimaal gebruik van de kennis die er al is. De opgaven voor gebiedsontwikkeling die op de planning staan zijn: (Noord) Orionzone (ruim 600 woningen oa op de locaties waar nu het Nova college en het voormalige voetbal stadion staan), twee locaties aan het Spaarne (Deli-terrein en Noordkaap), de voormalige locatie Bakkery (Zuid) Schalkwijk, Oostpoort, Middengebied Schalkwijk.. 

9. Aan het Spaarne ligt een voormalige fabrieksterrein braak. De grond is gesaneerd maar er gebeurd nog niets. Een aantal buurtbewoners heeft het plan ‘Noordkaap‘ ontwikkeld. Een buurtplek voor sport, bedrijvigheid, wonen (oa generatievrije woongroep) en gezelligheid mét veel groen. De initiatiefnemers zijn geen onbekenden in het Haarlemse. Het zijn mensen die hun energie, innovatiekracht en betrokkenheid ook inzetten voor hun eigen omgeving. Zo staan ze ook aan de basis van een collectief van zonnestroomdaken en meer groen en ontmoeting in de openbare ruimte.

10. Cirkelstad Haarlem is, samen met een aantal Haarlemse initiatieven en ‘de Groene Mug’, mede initiatiefnemer van het Duurzaamheidsloket. Elke vrijdagmiddag kun je in het Kweekcafé vragen stellen aan de ervaringsdeskundigen over duurzaam en circulair bouwen. De gemeente draagt hier aan bij en Het Vuilrak faciliteert de financiële afhandeling.

Partners voor 2019

Wie staan er op ons verlanglijstje of hebben al toegezegd om partner te worden?  Gamma Haarlem, ClimateMatters, Kweekcafe, Het Veerkwartier, NS Haarlem, Inholland, 3Dmakerszone, het netwerk Beter Business, gemeente Bloemendaal, gemeente Heemstede, Het Spaarnegasthuis, MAAK Haarlem, De Dakkas, Het Veerkwartier, Turbomeiler, Spaarnelanden, Het Schoterboshuis en C-Campus

In februari 2019 organiseren we een kick-off voor de echte start van Cirkelstad Haarlem Kennemerland. Houd de agenda en nieuwsbrief in de gaten voor meer informatie.

Spinners 

Liesbet Hanekroot: Nieuwe en circulaire businessmodellen, waarde creatie, co-creatie, collectief opwekken hernieuwbare energie, maatschappelijke business cases.

Juan Nibbelink: Ontwerper, conceptdenker en circulair entrepeneur.

Brigitte Kool:  Integraal verbinden 3 O’s, pionieren en realiseren, co-creatie, communicatie, nieuwe businessmodellen.

Wouter van Twillert: Verbinding met Bouwprogramma MRA, circulair vastgoed, gebiedsontwikkeling

Contactgegevens van deze spinners

Kalender

Week van de circulaire economie in januari 2019:

Woe 16 januari – Kennissessie Textiel

Deze middag vindt plaats onder leiding van het Vuilrak. Haarlem is van oudsher een textielstad en wil in 2019 onderzoeken in welke vorm circulaire principes voor vernieuwing kunnen zorgen bij de huidige lokale spelers. Deze middag staat in het teken van een inventarisatie van de lokale situatie op het gebied van samenwerking, educatie, fair trade ateliers, reststromen en producten. Waar is behoefte aan, wat is er al en waar liggen kansen? Hoe doen anderen dat en wat kunnen we daarvan leren? Doelgroep: ontwerpers, makers, producenten, ketenpartners, leveranciers. Meer info: www.hetvuilrak.nl

Don 17 januari – Lunchlezing gemeente Haarlem

Deze lezing is voor medewerkers van de gemeente en flexwerkers van Seats2Meet Zijlpoort.

Tijdens deze editie van de Groene Stoel nemen Ilse van NS en Juan van het Vuilrak plaats. Zij vertellen hoe hun samenwerking tot stand is gekomen. NS brengt al meer dan 90% van hun treinmaterieel terug in het eigen bedrijf of elders. Een klein deel van het materieel uit de trein had nog geen nieuwe bestemming zoals de vloeren uit de treinen. Een toevallige ontmoeting leidde tot een nieuwe samenwerking en oplossing voor de vloeren. Ilse en Juan vertellen hierover tijdens de week van de circulaire economie.

Vr 18 januari – Wrap-up van deze week van de circulaire economie: afsluitende bijeenkomst met pitches en resultaten (in samenwerking met Sociëteit de Vereniging)

Het eerste Innovatiecafé vormt de afsluiting van de landelijke Week van de Circulaire Economie. Twee bedrijven die meedoen aan dit evenement blikken er 18 januari op terug. Ook te gast is directeur Walter de Wit van Jan de Wit Autocars. Hij vertelt hoe een deel van zijn bussen voortaan rijdt op en brandstof die veel minder uitstoot veroorzaakt. Jonge, nog aan de Hogeschool Inholland studerende ondernemers vertellen hoe zij naar innovatie en duurzaamheid kijken. Frénk van der Linden, duurzaamheidsambassadeur van de gemeente Haarlem, komt met een gesproken column. Aanmelden kan op: https://www.societeitvereeniging.nl/agenda/avond-van-de-circulaire-economie-haarlem/96

< Geslaagde bijeenkomst Cirkelstad Zwolle; geen afval, geen uitval | Circulair Bouwen door Woningbouwcorporaties >