Cirkelstad Raad van Toezicht voorzitter Rutger Sypkens

Interview met Rutger Sypkens, voorzitter Cirkelstad Raad van Toezicht, Dura Vermeer

Digitaliseren bebouwde omgeving

Waarom Cirkelstad

Rutger Sypkens

Cirkelstad is een groeimodel dat ik wel actief wil blijven steunen. Het denken in louter omzet moeten we ombuigen. Ook binnen BAM gaat het nu meer om kwaliteit. Circulair is een kwalitatieve samenwerking met hoogwaardige producten én met een goed rendement. Bij kleinere projecten werkt dat het beste, bij grote projecten speelt circulair nog een te beperkte rol.

Bij circulair is ook de mindset van samenwerken anders. Je bent meer samen aan het uitzoeken hoe iets kan werken, in plaats van: ‘ik wil van jou die deur voor de laagst mogelijke prijs’. Dat was mijn wereld, maar sinds 2015, met de realisatie van Circl, is bij mij het heilig vuur echt gaan branden. Stel je eens voor dat alle gemeenten met het platform Cirkelstad hun eigen Twin City hebben waar het Rijksbrede programma Nederland Circulair centraal staat.

Visie, wat moeten we nu doen

‘To get the job done’. Na mijn architectuur studie, was dat de focus in mijn eerste baan om: iets voor elkaar krijgen, niet te veel energie steken in randzaken. Maar ik heb wel geleerd om te focussen op waar het nu echt om gaat, dus van groot naar klein, ook details zijn belangrijk. We kunnen wel lang blijven praten over het prachtige eindpunt van een circulaire samenleving maar we moeten vooral niet vergeten de lateien te bestellen. Zonder lateien, kun je niet metselen. Om de totale planning te halen moet je ook focussen op kleine deelsuccessen, wel al die kleine circulaire stapjes zetten. We zitten in een transitie en weten nog niet hoe alles uitpakt, daarom is het experiment ook belangrijk.

 

Mij kun je niet meer stoppen.

 

De passie en de nieuwe manier van werken begint bij de adviseurs, die opdrachtgevers advies geven over hoe ze het beste hun project kunnen aanpakken. Veelal proberen ze zo veel mogelijk uren te schrijven en denken ze minder aan wat het beste is voor de klant en voor onze gezamenlijke toekomst. Dat kan anders.
Ook architecten zijn nog niet circulair opgeleid maar zijn er wel mee bezig. Ik geloof zeer in digitale ontwerpmodellen. Er is grote behoefte aan een marktplaats voor materialen. Daartoe moeten alle gebouwen in Nederland worden gescand, dat noemen we dan de Digital Twin, een digitale kopie van het gebouw. Zo worden alle materialen in kaart gebracht, met zoveel mogelijk exacte data en uiteindelijk beschikbaar voor architecten en aannemers op de marktplaats. Die marktplaats is het businessmodel, het toekennen van waarde!

De eigenaren van de gebouwen zijn verantwoordelijk voor die scans, het is ook zeer in hun belang te weten wat voor materialen er precies in hun gebouwen zitten, bijvoorbeeld ook met betrekking tot veiligheid, onderhoud, energieverbruik etc. Daar moet wetgeving voor komen. Het is heel vreemd: je betaalt belastingen en verzekeringen maar je weet niet precies wat er in je gebouw zit. Zodra eigenaren dat inzicht hebben krijgt het waarde en ga je niet zo gemakkelijk meer slopen.

Als we circulair gaan handelen kunnen we met de helft van de energie toe en negentig procent van de materialen kunnen we hergebruiken.

 

CASE: CIRCL

De opgave was een traditioneel ‘square’ paviljoen te herontwerpen tot een zo veel mogelijk circulair paviljoen ‘circl’. Het project van ca. 2.700m2 is remontabel ontworpen met als uitgangspunt om zo min mogelijk materiaal te gebruiken. Het werd de kunst van het weglaten. De voornaamste uitdaging bij circulair ontwerpen en bouwen ligt in de open en transparante samenwerking die nodig is om de circulaire innovaties succesvol toe te kunnen passen. Dus geen oppositioneel samenwerkingsmodel maar juist het alliantie model door BAM omgedoopt tot het Ronde Tafel Model.


 

Circl is onder Zuidas-architectuur gebouwd maar het is ook een van de eerste volledig remontabele projecten in Nederland. Die manier van ontwerpen en te bouwen, met veel minder afval, heeft mij wel besmet om het niet meer anders te willen. Daarvoor vond ik nieuwbouw prachtig, bouwde ik vanuit de bouwgedachte: hoe ga ik dat gebouw zo mooi, zo snel en zo goedkoop mogelijk neerzetten. Wat een beperkte gedachte was dat! Ik schaam me er nu bijna voor.

Businessmodellen gaan veranderen, daar heb ik vertrouwen in. Circl is uiteindelijk onder budget gebouwd. We hebben een good governance model nodig en mensen met het heilig vuur om van elke stad een circulaire stad te maken, een stad volledig autarkisch. Met elkaar uiteindelijk heel Nederland. Dat is een uitdaging waar ik het warm van krijg.

Leiderschap

Niemand is nog echt circulair, we hebben een voorbeeld nodig. Ik ben wel eens uitgelachen toen ik ergens zestig armatuurtjes opnieuw hergebruikte. Wat schiet je daar nou mee op? Ik denk daar inmiddels anders over. Daar zit het leiderschap. Verleiden met een alternatief businessmodel.

Modern leiderschap is ook wel laten zien dat je ergens in gelooft, zonder dat er direct eigenbelang of gewin bij zit, het goede voorbeeld geven. Ik wil mensen triggeren om mee te doen.

Strategische besluitvorming is cruciaal. Er wordt in de gefragmenteerde en lineair georganiseerde bouw te veel geregeld in onderonsjes en bilateraaltjes. We zijn goed in polderen, werk met een Tradeoff matrix, en maak een goede afweging op parameters als circulair, duurzaam, financieel, planning, energie, hergebruik, esthetiek, etc. Overzie het hele proces, ook met de onderhoudende en gebruikende partijen. Andere vormen van samenwerking zijn cruciaal en beginnen met een open vraag en niet met een dichtgetimmerd bestek.

Ik ben voortdurend getriggerd door mensen bij gemeenten, overheid en in de publieke en private sector. We doen het samen. Ik doe het niet omdat ik baas circulaire economie binnen de BAM zou zijn, of verantwoordelijk voor duurzaamheid. Het is mijn hoop voor de toekomst dat het halen van doelen steeds minder in een functie omsloten zit, maar in een mindset. Iedereen houdt zich zo aan wat we moeten doen, het zou zo’n leuke inclusieve maatschappij zijn als mensen meer durven, gewoon doen!

Raad van toezicht

Naast toezicht houden op het dagelijks bestuur ben ik vooral ook toegetreden om het beleid kracht bij te zetten. Ik wil graag mijn netwerk inzetten om gemeenten en partners te interesseren voor Cirkelstad met concrete projecten.

 

CASE: Bajeskwartier (AM)

Het is onze missie om de impact van Bajes Kwartier op het klimaat tot nul te reduceren. Dat doen we door gezond en duurzaam te bouwen, met innovatieve installaties. Door de gebouwen en openbare ruimtes zo vorm te geven dat ze energieneutraal zijn. Hiernaast bieden we ruimte aan de meest vooruitstrevende partijen op het gebied van circulariteit en duurzaamheid voor de stad van de toekomst. Bajes Kwartier wil een proeftuin zijn voor duurzame energieopwekking, circulair materiaalgebruik en Healthy Urban Living. Het Bajes Kwartier bestaat uit vier verschillende clusters. Elk cluster heeft een eigen karakter, programmering en uiterlijk. Van zuid naar noord vind je hier straks het ‘Kennis cluster’, waar scholing en experiment centraal staan, het ‘Design cluster’, het kloppende culturele hart van de wijk, het ‘Centraal cluster’, waar de verbindingen oost-west-noord-zuid elkaar kruisen en het ‘Amstel cluster’, waar vooral gewoond wordt. Deze clusters zijn onderling verbonden door een nieuwe ‘Kalverstraat’. Ook is er in Bajes Kwartier volop ruimte voor groen. De oude luchtplaatsen transformeren in openbare tuinen, aangename pleinen, picknickplaatsen, speeltuinen en watertuinen.


 

CASE: RoyalHaskoning DHV

De uitvraag was: “vind voor ons een ‘kansloos pand in een kansloze wijk’, daar willen wij ons vestigen. En schrijf voor ons de openingsspeech voor over een jaar, want dan willen we er zitten. Succes ermee!” ‘Enhanching society’ is de slogan van RHDHV, hun leitmotiv, dat doen ze heel goed, ze willen met hun circulaire gedachtengoed onder andere achtergebleven stadswijken herontwikkelen, nadenken over smartcities, het echt op andere manier doen. Dat wilden ze laten zien met hun kantoor in Amsterdam.  De aanzuigende werking op de omgeving neemt toe, en ‘broedplaatsen’ Amsterdam ging zich ook huisvesten in de oude garage waarmee het object meteen gevuld werd. Het werkte direct. Het is een geweldig project bijna uitsluitend uitgevoerd met hergebruikte materialen en producten. Een open proces waar we elkaar stapje voor stapje steeds weer vonden. Echt het bezoeken waard!


 

< Cirkelstad Drechtsteden: van hergebruik baggerslib tot aan circulaire hubs! | Introductie Cirkelstad Zwolle >