De volgende fase van de Roadmap Next Economy in Zuid-Holland

InnovationQuater

Henk Vooijs, InnovationQuater

“Zelfs de plastic soep is bij de meeste mensen nog niet zodanig doorgedrongen dat je concreet je eigen gedrag gaat veranderen.” In de ervaring van Henk Vooijs, programmamanager Circulaire Economie bij InnovationQuater, de regionale ontwikkelmaatschappij voor Zuid-Holland, voelen mensen nog niet de échte noodzaak voor een circulaire economie. Om beweging aan te drijven, is er een roadmap voor economische verandering in de regio, de Roadmap Next Economy (RNE), opgesteld door bedrijven, kennisinstellingen en overheden. De uitvoering hiervan is ondergebracht bij InnovationQuater. Vooijs legt uit hoe de volgende fase van de RNE eruit ziet.

Een transitie met consequenties voor Zuid-Holland

Waarom een ontwikkelingsmaatschappij en een roadmap, als Zuid-­Holland al een goed draaiende economische regio is? “
Omdat we ons beseffen dat er belangrijke veranderingen aankomen, waaronder de overgang van fossiel naar andere grondstoffen,” vertelt Henk Vooijs. Deze overgang heeft grote consequenties voor de regio. De Rotterdamse haven is immers één van de belangrijkste fossiele havens van Europa. “Dus grotendeels zijn alle steden daarvan afhankelijk.” 

Om de transitie in goeie banen te leiden, richt de RNE zich op drie thema’s: digitalisering, energietransitie en circulaire economie. De bijbehorende transitiepaden zijn geïnspireerd door de Amerikaanse econoom Jeremy Rifkin en zijn visie van een derde Industriële Revolutie. Van 19e-eeuws steenkool, stoommachines en treinen, via 20e-eeuwse olie en auto’s, naar een toekomst van zon, wind en data-­gestuurd transport. 

Waarom het systeemniveau cruciaal is

Bij de uitvoering van de RNE maakt InnovationQuater gebruik van analyses op systeemniveau. Want alleen op systeemniveau kan je de consequenties zien van het achteloos weggooien van een plastic flesje. Zo heeft de EllenMcArthur Foundation in haar systeemanalyses laten zien dat de energie die we pompen in het voorstuwen van auto’s voor 95% naar het voortbewegen van de zware auto zelf gaat, en maar voor 5% naar het verplaatsen van de inzittenden. Vooijs “Dit soort analyses leiden tot inzichten waar we moeten beginnen en waar de winst te behalen is.”

Om systeemanalyses vervolgens te laten doorwerken in concreet beleid, zoekt de RNE de verbinding tussen het individuele bedrijfsniveau en het brede gebiedsniveau. “In de Rotterdamse haven staat een energiecentrale die bijna alleen restwarmte produceert. De uitdaging is om die warmte overal te gaan gebruiken, op een goede manier. Dat is een systeemniveau waar wij op huishoudniveau, in de dagelijkse praktijk, niet mee bezig zijn.” 

De circulaire transitie staat vol vacatures

Op dit systeemniveau draait de circulaire transitie niet alleen om hergebruiktechnieken en verdienmodellen, maar ook om wat Vooijs “next society” noemt. “We hebben enorm tekort aan personeel om huizen ‘van gas los’ te maken. Aan andere kant zitten in Den Jaag 10.000 mensen die niet aan het werk zijn.” In de uitvoering van de RNE wil InnovationQuarter deze sociale opgave meenemen. Met opleidingstrajecten en door mensen in de praktijk te begeleiden in nieuwe functies. 

Tot slot benadrukt Vooijs dat we niet in één keer, via een rechtlijnig pad, naar een volledig circulaire samenleving kunnen wandelen. De RNE waakt ervoor dat we te snel een stap zetten waarmee we een nieuwe “lock-in” creëren – zoals met de eerdere lange termijn investeringen in fossiele brandstoffen.