Het Bajeskwartier: wonen achter circulaire tralies

AM

Steven Hupkens, AM

De oude Bijlmerbajes wordt nieuw leven ingeblazen. Een consortium met onder meer vastgoedontwikkelaar AM heeft de voormalige gevangenis in september 2017 overgenomen van het Rijksvastgoedbedrijf en gaat het de komende jaren circulair ­transformeren.

Hoe je celdeuren upcyclet

Steven Hupkens, projectontwikkelaar bij AM, schetst de circulaire plannen met deze beladen maar kansrijke plek. “De locatie dekt het Java-eiland in Amsterdam bijna helemaal af, zo groot is het dus.” Daar kan je veel op kwijt. Dus komen er meer dan 1300 woningen – waarvan 30% sociale huur en 70% markthuur en koopwoningen. Ook komen er voorzieningen, zoals een gezondheidscentrum, een bio-markt en een werkplaats voor kunstenaars.

Die worden neergezet met wat Steven Hupkens “gedurfde duurzaamheid” noemt: circulair, groen en met oog voor gezond leven. Circulariteit begint bij waardebehoud – voorkomen dat je iets nieuws nodig hebt. Dus behouden de ontwikkelaars het vroegere hoofdgebouw, dat opnieuw wordt ingedeeld zodat het een nieuwe functie kan krijgen. Ook behouden ze het oorspronkelijke ontwerp, inclusief de zevende toren die nooit gebouwd was – maar nu wel.

Bij de bouw van de woonclusters worden veel bouwcomponenten uit de bajes hergebruikt: gevel­elementen van de gevangenistorens, de gevangenismuur, celdeuren en zelfs de ­schoorstenen van het ­voormalige ketelhuis. En de tralies, die een circulaire plek op de gevels van de woonclusters krijgen.

Sport tussen verticale groentetuinen

De ontwikkelaars verbinden een landschap van in totaal 67 tuinen. Elke tuin heeft een ander thema. Zo komen er sporttuinen, maar ook moestuinen. Langs de tuinen komt een straat, tijdens de bajes-jaren de ‘Kalverstraat’ genoemd. Dit was een beruchte gang van 260 meter lang, waarover de gevangenen naar binnen liepen voordat ze opgesloten werden in de torens. Straks is het een groene straat met pergola’s.

Via de tuinen en de Kalverstraat, langs groene torenmuren met verticale stadslandbouw, loopt straks een wandelroute naar een uitzichtpunt. Onderweg kan je in een restaurant dineren, waar met de oogst van de groene torenmuur wordt gekookt. Met de wandelroute, de sporttuinen, de plekken voor stadslandbouw en andere voorzieningen moedigen de ontwerpers de toekomstige bewoners aan tot een actief leven. Ontwerpen op langere levensverwachting. 

En dan hebben we het nog niet eens over het slimme elektriciteitsnet, het thermische grid (gasvrij), het klimaatadaptief en circulair waterbeheer en de elektrische mobiliteit. Een frisse wind in de Bijlmerbajes. “We willen dat het Bajeskwartier een icoon wordt voor duurzame stedenbouw”, aldus Steven Hupkens.