Het eerste circulaire viaduct van Nederland staat er in 2018

VolkerWessels

Esther van Eijk, VolkerWessels 

“Na gebruik moet het viaduct onge­schonden te demonteren zijn, zodat we alle grondstoffen weer in kunnen zetten.” Dat was het uitgangspunt, vertelt Esther van Eijk van VolkerWessels onderneming Van Hattum en Blankevoort. Op Building Holland gaf ze samen met Stan Kerkhofs van Rijkswaterstaat de aftrap: het concept is klaar en de bouw gaat beginnen. Eind 2018 zal het viaduct in gebruik genomen worden. De initiatiefnemers roepen alle ketenpartners op om mee te innoveren.

Bouwen zonder afval in de GWW

Het idee kwam van Van Hattum en Blankevoort. Het bedrijf wil de duurzaamste civiele bouwer van Nederland zijn en kunnen bouwen zonder afval. Dat betekent meer dan alleen recyclaat gebruiken uit de sloop van bestaande constructies. Esther van Eijk: “We moeten ook alle nieuwe infrastructuur circulair ontwerpen, want anders ben je alleen fouten aan het herstellen aan de achterkant.” Omdat er vooral veel viaducten worden gebouwd, stelden ze in 2016 een consortium samen om een eerste circulair viaduct te ontwikkelen in 2017 en te bouwen in 2018.

Het consortium leerde al snel dat ze, om in 2018 met de bouw te kunnen beginnen, zich aan drie spelregels moesten houden:

Sociaal: Transparant kennis delen

Dit deed het team door 2-wekelijks ontwerpsessies te houden, waar het delen van ieders inzichten, het met aandacht luisteren en leergierig doorvragen op ieders expertise een must was. Zo bouwden we op elkaars kennis en ontstond er de nieuwe circulaire kennis. 

Economisch: Waarde gedreven 

“Geld was in ons team het verboden woord en waarde het nieuwe woord.” vertelt Esther van Eijk. Keuzes maken op basis van laagste prijs, creëert nu juist vaak het afval en los je niet op door te sturen op waardoor het veroorzaakt is. Keuzes maakten we op basis van de meest toegevoegde waarde aan een circulaire economie. 

Technisch: Techniek van nu

Als je in 2018 wilt bouwen, moet je beschikbare kennis en technieken van nu gebruiken. Het ontwerp mocht dus niet teveel onderzoek vereisen, dat is voor de volgende versies. Dat hielp om snel keuzes te maken. 

Niet ‘minder slecht’, ‘meer goed’

Zo kwam het team tot een aantal circulaire ontwerpprincipes. Op één staat het sturen op waardecreatie, in plaats van foutenreductie. Veel duurzame ontwerpen in de bouw zijn gericht op het reduceren van fouten, zoals CO2-uitstoot en afval. Een dergelijk uitgangspunt heeft consequenties voor ontwerp en realisatie. Je accepteert daarmee ook dat je schadelijke stoffen de leefomgeving in stuurt. Esther: “Maar we willen schone lucht. Dan moet je ook sturen op schone lucht. Dat is het creëeren van waarde!” 

In het ontwerp komt dit tot uiting in materiaalkeuze (zonder toxische stoffen), maar ook doordat het viaduct modulair wordt. Het viaduct kan gedemonteerd worden en elders weer opgebouwd worden, om telkens opnieuw ergens van waarde te zijn.

VolkerWessels en Rijkswaterstaat zien het huidige ontwerp als een eerste versie, bedoeld om circulaire infrastructuur tastbaar te maken. Ze roepen ketenpartners op om mee te helpen viaducten gaandeweg steeds circulairder te maken. Wilt u mee doen? Mail naar: circulair@rws.nl.