Innovaties in de gevelbranche: hoe de gevel een dienst aan het worden is

VMRG

Stingo Huurdeman, VMRG

“Als je in de supermarkt loopt, dan weet je exact wat er in een zak chip zit,” vertelt Stingo Huurdeman van de brancheorganisatie voor gevels VMRG. “Maar bij een gevel weet niemand na oplevering meer welke producenten en materialen erin zitten en wie het geleverd heeft.” Als het aan VMRG ligt dan gaat dit veranderen. In de circulaire toekomst is de gevel niet langer een black box. Maar wat dan wel, en hoe komen we daar?

Drie niveaus van gevel-diensten

Er zijn ca. 200 bedrijven bij de VMRG aangesloten. Huurdeman werkt als projectcoördinator mee aan de dagelijkse implementatie van innovaties bij deze bedrijven, en probeert de circulaire economie op de bedrijfsvloer te laten landen. Dat betekent dat gevelbouwers en leveranciers nieuwe verantwoordelijkheden naar zich toe gaat trekken, waar nieuwe verdienmodellen bij horen. “Vroeger leverden wij producten aan de markt en daarna waren we snel weg.” De huidige missie is anders: “We willen deze producten en diensten monitoren, we willen zorgen dat die producten aansluiten op de behoeften van de gebruiker en aan het einde zorgen we ook dat de producten terugkomen. ” 

VMRG maakt dit concreet met drie “service levels”. Service level 1 beschrijft nieuwe gevel-diensten aan de achterkant. Huurdeman: “We gaan vanuit de hele gevelbranche, samen met de hele keten van recycling, omsmelten en extrusie, terugname van gevels faciliteren.” Bedrijven zetten producten in de markt met een terugkoopgarantie. “Daarbij wordt er op branche-niveau verantwoordelijkheid genomen om producten ook terug te kunnen nemen.”

Service level 2 beschrijft nieuwe gevel-diensten in de gebruiksfase. “We leveren een product en zorgen dat het op een bepaald kwaliteitsniveau blijft.” De gevelbouwer garandeert daarbij terugname van de gevels tegen dagwaarde. Mocht een partij in de tussentijd wegvallen, dan kan er worden teruggevallen op Service Level 1. 

Service level 3 beschrijft nieuwe gevel-diensten aan de voorkant. “We gaan meer de dienst vermarkten dan het product zelf.” De gevelbouwer levert daarbij periodiek onderhoud, vernieuwing en aanpassing aan veranderende gebruiksbehoeften.

Nieuwe eigendomscontracten voor gevels

Bij zo’n product/dienst combinatie verschuift veel verantwoordelijkheid van gebruiker naar leverancier – “voor het product, voor de dienst, voor de monitoring, voor het beheer en het onderhoud.” En ook de kapitale lasten gaan anders lopen. “De gebruiker van een pand gaat puur betalen voor het gebruik.” 

Om dit mogelijk te maken, heeft VMRG samen met advocatenkantoor Houthoff een contract ontworpen waarbij het eigendom van geleverde gevels of gevelonderdelen bij de leverancier blijft op basis van erfpacht. In dit contract staan afspraken over, bijvoorbeeld, hoe je omgaat met de verzekering als er brand is, vergoedingen en prestaties.

Het Façade Identification Systeem

Om product/dienst combinaties voor gevels te kunnen vermarkten, werkt VMRG aan gebruiksvriendelijke data- en monitoringssystemen. Daarmee is de gevel straks geen black box meer en weten leveranciers en gebruikers wat ze ermee kunnen. Van elke fysieke gevel wordt een digitale representatie gemaakt. In de digitale omgeving staat statische informatie: welke materialen zijn in de gevel toegepast, wie heeft het geleverd? Maar ook dynamische informatie op basis van sensoren en onderhoudsgegevens. Zo kunnen leveranciers bijvoorbeeld herleiden hoe vaak een deur open en dicht is geweest. “Wanneer wij in staat zijn om alle gebruiksdata van een product te borgen en te monitoren, wordt het mogelijk om de restwaarde van gevels en gevelonderdelen op elk moment te bepalen”.  Huurdeman: “Zo kunnen we met partijen contracten aangaan om producten terug te nemen.”

VMRG heeft al een pilot lopen met gevels voorzien van een QR code en NFC tag. Als je de code scant, dan wordt je doorgelinkt naar een digitale omgeving. Een app stemt de digitale omgeving af op de behoefte van de gebruiker. Leveranciers krijgen te zien hoe het product functioneert. Bewoners van panden kunnen meldingen maken dat een product kapot is, en direct in contact komen met de betreffende leveranciers.