OPINIE: De circulaire werkvloer: welke doelen zijn haalbaar en hoeveel mag het kosten?

Eline Strijkers, interieurarchitect en mede-­oprichter van architectenbureau DoepelStrijkers, trapt af met een reality check. Zij ontwierp het circulaire interieur van ABN AMRO’s Circl en liep daarmee voorop. De doorsnee Nederlandse werkvloer zal niet morgen al circulair zijn: “Ik denk dat we op de lange termijn moeten denken, want de stappen die gezet moeten worden, zijn gewoon groot, divers en door de hele maatschappij verweven.” 

De doelen die nodig zijn, zijn best haalbaar

Het is daarbij belangrijk, benadrukt Strijkers, om verhalen publiek te blijven maken en kennis te delen. Michel Baars, oprichter van New Horizon Urban Mining en New Horizon Social Impact, valt haar bij. Verhalen inspireren anderen om te gaan doen wat nodig in plaats van wat slechts haalbaar is. “Op Building Holland zie ik een mix van partijen die aan de ene kant zeggen ‘wij stellen onszelf een doel dat we kunnen halen.’ Dat is belangrijk, maar ik juich ook de oproep van Thomas Rau toe: ‘we moeten stoppen met doelen stellen die we kunnen halen, maar de doelen stellen die nodig zijn.’”

Gerrit Jan Vaatstra van TROTS, het advies- en dienstverlenend bureau voor gezonde werk- en verblijfomgevingen, vult aan dat de doelen die nodig zijn vaak haalbaarder zijn dan men denkt. “Er liggen zoveel concrete, praktische kansen voor het grijpen.” Zo laat TROTS zelf zien hoe facility managers door bekende informatiestromen van gebouwen te combineren eenvoudig energie- en grondstoffenbesparing kunnen realiseren. Om circulair te gaan “hoef je niet een stap naar de maan te zetten – het is slechts een stap buiten je eigen omgeving en dat hoeft niet moeilijk te zijn.” 

Onder aan de streep is circulair goedkoper – en rijker

Circulair kan technisch haalbaar zijn, maar is het ook financieel te doen? In de ervaring van Eline Strijkers is een circulaire gebouwinrichting niet altijd duurder. Als opdrachtgever stop je er meer tijd in aan de voorkant. Maar dat betaalt zich tijdens het gebruik al terug, door de langere levensduur, betere kwaliteit en losmaakbaarheid van producten en materialen. “Als we het hebben over vloeren, wanden en plafonds, dan zie ik dat als de keuze puur financieel gemaakt wordt en er weinig tijd is, er vaak gekozen wordt voor materialen die weliswaar goedkoper, maar niet goed zijn. Terwijl, als we in het begin van het inkooptraject al een andere selectie maken en daar gewoon meer tijd aan besteden, dan hoeft het niet duurder te zijn.” 

Michel Baars heeft met zijn circulaire sloop/ontmantelingsbedrijf en UPstore winkels een duidelijke strategie om concurrerend te blijven. “Wij leveren tegen niet meer dan anders. De ­verkoopprijs, die mag niet hoger zijn dan de lineaire variant” – of het nou gaat om sloop­opdrachten of verkoop van gebruikte,
ge-upcycelde bouwmaterialen. 

Daarbij roept Baars opdrachtgevers en consumenten op om verder te kijken dan alleen ‘de prijs’, en lineaire vs. circulaire producten op meer aspecten te vergelijken. “De prijsvergelijking die wordt gemaakt met de lineaire variant gaat scheef. Want we leveren wel producten met een verhaal en met een CO2-reductie.” Beide aspecten zie je niet terug in het prijskaartje, maar zijn wél van meerwaarde voor consumenten. “En ik ken maar weinig lineaire producten met een verhaal.” 

Gerrit Jan Vaatstra vult aan dat de prijsvergelijking ook mank loopt als je alleen naar het moment van aanschaf kijkt. “Als je kijkt naar inkoopprijs dan zie je misschien dat een circulaire bureaustoel met 95% herbruikbare materialen duurder is. Maar als je kijkt naar Total Cost of Ownership heeft juist die variant een hogere restwaarde, zodat je onder aan de streep goedkoper uit bent met een circulaire oplossing.”

Verwachtingsmanagement in de taal van de opdrachtgever

Om af te sluiten geeft Eline Strijkers een tip voor het overtuigen van opdrachtgevers. Leg goed uit wat je doelen zijn en hoe je die gaat realiseren, zodat de opdrachtgever precies weet wat ‘m te wachten staat. En doe dit in een taal die past bij zijn of haar bedrijfscultuur. “Bij een opdrachtgever als ABN AMRO, bijvoorbeeld, vind je mensen die procesmatig denken.” Dus koos Strijkers voor een analytische uitleg: “in het begin je doelen en criteria goed formuleren en het proces benoemen hoe je daartoe komt – dat helpt.”