OPINIE: Juist met bewoners de drempel over naar circulaire gebiedsontwikkeling

Hoe kunnen we initiatieven in circulair bouwen op wijk- of gebiedsniveau versnellen? En hoe hoog mogen we de lat leggen, in het komende jaar? Volgens de oprichter van ontwerpbureau voor stedenbouw en landschap plein 06 Robbert Jan van der Veen moeten we meer projecten opzetten. Projecten waarin bedrijven, over­heden en kennisinstellingen ­samenwerken. Zulke projecten kunnen een vliegwiel zijn voor de circulaire economie, doordat ze nieuwe verbindingen leggen tussen partijen die nog niet met elkaar samenwerkten. En doordat ze bedrijven laten zien dat circulariteit kan en past binnen een verdienmodel. 

Circulaire ambities afstemmen op bewoners voor een realistische én hogere lat

Een voorbeeld van zo’n project is het Lincoln Park, een nieuwe woonwijk in gemeente Haarlemmermeer die circulair is aanbesteed. Projectleider Paola Huijding van Platform31 vult aan dat de circulaire ambitie per project afgestemd moet zijn op de sociaal-economische draagkracht van de wijk. Oplossingen moeten gedragen kunnen worden door de gebruikers. 

Het afstemmen van circulaire gebieds­ontwikkeling op de bewoners betekent niet dat opdrachtgevers en aannemers de lat lager moeten leggen. Het betrekken van bewoners kan juist een impuls geven aan de circulaire ambities. Zo leert de ervaring met bewonersparticipatie van Woonbedrijf en architectenbureau Inbo, die in co-creatie met huurders liefst 402 sociale ­huurwoningen hebben neergezet. 

Aron Borgers, architect bij inbo, legt uit dat je hiervoor een koppeling moet maken tussen ‘circulair’ en andere behoeftes en verlangens: “‘Circulair’ heeft op zichzelf weinig noodzaak voor veel mensen.” Het financiële aspect (circulair bouwen om de kosten te verlagen) is hier niet de enige koppeling die mogelijk is. Aron: “Als circulair bouwen snelle, goede, goedkope huisvesting mogelijk maakt, dan kan je ‘circulair’ ook koppelen met het realiseren van betaalbare woningen voor kwetsbare groepen, met zelfredzaamheid, met het groeiende probleem van vergrijzing.”

Eieren breken

De bouwsector kan hier leren van partijen die vanuit hun eigen verdienmodel hun vizier op de langere termijn hebben liggen, zoals beleggers, of woningcorporaties. Die laten zien dat je met investeringen in duurzaam en circulair ondernemen maatschappelijke én rendabele projecten kunt ontplooien.

Paola Huijding van Platform31 merkt op dat de bouw hiervoor eerst een drempel over moet. “We komen uit een crisis en zijn allemaal blij dat we weer productie mogen draaien.” Veel bedrijven grijpen daarom terug naar de vertrouwde verdienmodellen en protocollen. Maar “als je omeletten wil maken moet je eieren durven te breken. We moeten de business modellen op durven breken.” 

Huidige projecten in circulaire gebiedsontwikkeling laten zien: als opdrachtgevers en aannemers dit samen met bewoners oppakken, dan is die drempel snel over.