OPINIE: Waar zijn volgens facility managers de knelpunten richting circulair?

“Een grote uitdaging is de financiering,” stelt Henk Vooijs, programmamanager Circulaire Economie bij de regionale ­ontwikkelmaatschappij voor Zuid-Holland. Geldstromen en financierings­modellen zijn dan ook een belangrijk onderdeel van de Roadmap Next Economy (RNE), die richting geeft aan de circulaire transitie in Zuid-Holland. Vooijs: “We zullen specifieke fondsen moeten opzetten voor iedere type verandering.” Zo is er vanuit de RNE een specifiek fonds beschikbaar gemaakt voor startups die net uit de R&D-fase komen en voor het eerst de markt op gaan.

Financiering is ook een kans

Erick Wuestman, medeoprichter Stichting Circulaire Economie en programmaleider Innovatie & Services bij Cirkelstad, vult aan dat dergelijke financiering niet alleen veel kost, maar ook veel bedrijvigheid brengt. Er gaat geld de (lokale) economie in, er worden markten gecreëerd. Neem het opknappen en verduurzamen van naoorlogse woonwijken – in Den Haag alleen al 50.000 woningen. Dat geeft mogelijkheden voor veel marktpartijen.

Nieuwe samenwerking als drempel

Een andere drempel ligt bij de samenwerking tussen inkopers en leveranciers, weet Yvette Watson. Als trekker van de Grean Deal Circulaire Gebouwen en voormalig teamleider Gebouwbeheer & Facility Management bij de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag heeft zij veel ervaring met circulair inkopen. De crux is om de juiste vraag te stellen aan de markt. Het verdienmodel van veel leveranciers draait om productie en verkoop, niet om onderhoud of diensten. Dat kan je niet direct veranderen. “Bij de aanbesteding van circulair kantoormeubilair voor ­Rijkswaterstaat hebben zij niet de vraag in de markt gezet: ‘doet u mij 100% circulair’, maar ‘laten we samen groeien naar circulair, gedurende de contractperiode’.” 

Henk Vooijs vult aan dat een andere manier van prijzen deze inkoopprocedures een stap verder gaat brengen. “Het helpt als we rekenen met Total Cost of Ownership. Dat kan vandaag al, ik zie het al in een aantal inkooptrajecten in de buitenruimte.”

Hoe je als inkoper intern iedereen meekrijgt

Als laatste uitdaging noemt Yvette Watson de interne communicatie, van inkopers met circulaire ambities richting de opdrachtgevers en directie van de eigen organisatie. Hoe krijg je die mee? In haar eigen traject om voor de KB circulaire huisvestingsambities op te nemen in de aanbesteding heeft zij het volledige arsenaal aan ­boodschappen uit de kast getrokken. De ­emotionele boodschap dat het niet goed gaat met onze aarde, de rationele benadering vanuit cijfers en rapporten en sociale druk als maatschappelijke organisatie namen geen vlucht. 

Twee strategieën werkten wel. Ten eerste, “laten zien dat het kan en dat het al gebeurt.” Met praktijkvoorbeelden die dichtbij staan, die intern iedereen direct begrijpt. Ten tweede, “aanhaken op het functie en missie van het bedrijf.” Zo is de missie van de KB om nationaal erfgoed te bewaren en met de collectie mensen slimmer, creatiever en vaardiger te maken. Watson haakte hierop in door intern uit te leggen dat de KB als maatschappelijke organisatie met een circulaire renovatie het goede voorbeeld geeft, laat zien dat het kan en belangrijke kennis op doet, “om te inspireren en te delen, want daar kunnen mensen slimmer, creatiever en vaardiger van worden.”