Nieuwe aanbestedingstools stimuleren circulair bouwen

Nu in versneld tempo circulaire principes worden omarmd door organisaties in Nederland, is het hoog tijd om regelgeving hierop aan te sluiten. Ter anticipatie van deze behoefte zijn Metabolic en SGS Search actief bezig met het ontwikkelen van nieuwe aanbestedingsprocedures, waarbij gemeentes, ontwikkelaars en bouwbedrijven gestimuleerd worden duurzame en circulaire innovaties mee te nemen in uitvraag en ontwerp.

Door het veranderen van de manier waarop overheden hun aanbestedingsprocedure inrichten, wordt, met name in de bouwsector, de spijker op de kop geslagen als het gaat om effectieve stappen naar een circulaire economie. Overheden spelen een grote rol in de ontwikkeling van vastgoed en infrastructurele projecten in steden. Hierdoor zijn juist zij de aangewezen partij om het circulair denken te stimuleren onder ontwikkelaars en bouwbedrijven. Door een consistente vraag naar circulaire bouw te genereren, kan de overheid de markt prikkelen en de ruimte bieden om te investeren en innoveren op het gebied van circulaire bouwmaterialen en een circulair ontwerp.

Tot op heden hebben duurzaamheidsinterventies vooral gestuurd richting energiebesparing en -optimalisering in de gebruiksfase van gebouwen. Metabolic en SGS Search kijken echter verder. Dit wordt gedaan door de ingebedde milieu impacts van bouwactiviteiten in de gehele keten te analyseren, van productie van materialen tot sloop, en te kijken naar mogelijkheden voor circulaire bouw onderdelen, -materialen en -ontwerpen. Deze aanpak leidt er bijvoorbeeld toe dat er bij bouwprojecten ook gekeken moet worden naar reductie van het gebruik van primaire materialen met een hoge milieubelasting, door goed herbruikbare alternatieve materialen en constructies te introduceren. Daarop aansluitend zullen gebouwen vanuit een nieuw perspectief moeten worden benaderd: als materiaalbanken met materiaalpaspoorten waarin ook de waarde van alle componenten aan het einde van de levenscyclus is uitgedrukt. Ook vanuit financieel oogpunt zal dit leiden tot positieve langetermijneffecten.

Samen hebben we tools ontwikkeld die het makkelijker maken om bovengenoemde aanpakken toe te passen, en die circulariteit in de aanbesteding op een objectieve manier verankeren. Er is een nieuwe methodologie voor aanbestedingen ontwikkeld, die projectontwikkelaars, woningcorporaties, en gemeenten ondersteunt met het prioriteren van hun circulaire ambities, waarbij rekening kan worden gehouden met prikkels vanuit de markt en tegelijkertijd impacts op het milieu. Door het gebruik van objectieve indicatoren en een scoringsmethodiek waarbij circulariteit waar mogelijk wordt gekwantificeerd, kunnen organisaties – in hun variërende marktvormen – de mate van circulariteit van hun aanbesteding voorstellen of bestaande ontwerpen op een kwantitatieve en objectieve manier evalueren.

De methodologie wordt het nu praktisch toegepast op drie pilot locaties door de gemeente Amsterdam (Buiksloterham, Zuidas en Centrumeiland). Bovendien zijn er meerdere projecten in ontwikkeling op de locaties buiten Amsterdam. Voor woningcorporatie Area in Noord-Brabant worden workshops en sessies georganiseerd om project teams daar te begeleiden bij het integreren van circulariteit in de aanbestedingsprocessen rond 6 te ontwikkelen kavels. En in Hoofddorp wordt in samenwerking met Platform 31 gekeken hoe deze principes op gebiedsniveau kunnen worden toegepast, aan de hand van de ontwikkelingen rond Lincoln park. Juist de lessen uit de praktijk helpen enorm bij het verder verfijnen van de aanbestedingsmethodiek.

De wijken waarin de gemeente Amsterdam drie pilot tenders op het gebied van circulair bouwen is gestart.

“Het is belangrijk dat we manoeuvreren tussen visie en idealisme aan de ene kant, en het borgen van praktische haalbaarheid van de methode en concrete resultaten aan de andere. Er is nu niet langer sprake van slechts ideeën, of een abstract idee van wat circulair bouwen zou moeten zijn: we helpen overheden en bedrijven echt om circulaire aanbesteding en bouw in de praktijk toe te passen”, aldus Kees Faes van SGS Search. “We kijken daarbij ook goed naar de aansluiting bij bestaande raamwerken zoals BREEAM-NL, en GPR Gebouw.”

Metabolic en SGS Search zien deze projecten als essentiële stappen richting een circulair bouwend Nederland. De gedeelde visie van het team wat betreft de transitie naar een duurzame en circulaire bouwsector wordt onderbouwd met systeemdenken en ervaringen op gebied van circulair aanbesteden in de praktijk. Gerard Roemers, senior consultant bij Metabolic: “Ik ben erg blij dat we juist ook het systeemdenken met dit nieuwe planningsinstrument structureel verankeren in de sector: je ziet dat dit in de praktijk heel interessante discussies oplevert over integraal sturen en ontwerpen. Naast een aantal pilots mogen we er denk ik ook trots op zijn dat we op deze manier een nieuw sturingsinstrument kunnen toevoegen aan de ‘gereedschapskist’ van de planoloog”.

Bent u een woningcorporatie, projectontwikkelaar of gemeente met een ambitie om circulair bouwen te omarmen? En bent u op zoek naar manieren om dit praktisch te implementeren in uw huidige inkoop- en aanbestedingsprocessen? Dan gaan we graag met u in gesprek. We kijken uit naar toekomstige partners die met ons samen willen werken om deze ideeën toe te passen in de praktijk, en de methode verder aan te scherpen. Neem bij interesse vooral contact met ons op.

< Circulair met Fleur | Gevel als databank?! >