Cirkelstad Sloop: R-ladder en de toekomst van circulair bouwen

Bijeenkomst Cirkelstad Sloop op 9 juni bij IMD in Rotterdam over de R-ladder en de toekomst van circulair bouwen

Op 9 juni kwamen 35 enthousiaste leden van de community samen bij IMD in Rotterdam voor een gesprek over een belangrijke vraag binnen circulair bouwen: willen we zo hoog mogelijk op de R-ladder komen of willen we vooral zoveel mogelijk massa? De conclusie van de bijeenkomst was duidelijk: beide zijn nodig. Hergebruik heeft de voorkeur, maar wanneer dat nog niet mogelijk is, moeten we inzetten op zo hoogwaardig mogelijk recyclen en samen werken aan oplossingen die opschaling mogelijk maken.

IMD: Circulair bouwen kan al

Pim Peters van IMD trapte de bijeenkomst af met een gastcollege over de circulaire projecten waar IMD bij betrokken is geweest en waarom circulariteit zo belangrijk is binnen hun werk. Daarbij stond vooral één boodschap centraal: circulair bouwen kan al.

Aan de hand van projecten zoals de Tijdelijke Rechtbank en Prinsenhof liet Pim zien welke resultaten mogelijk zijn wanneer kennis, ontwerp en uitvoering samenkomen. Het donorskelet is inmiddels een herkenbaar onderdeel geworden van de aanpak van IMD. Zeker bij constructief staal speelt de constructeur een belangrijke rol om circulaire ambities daadwerkelijk mogelijk te maken.

Rondetafelgesprek

Tijdens het eerste rondetafelgesprek gingen Floris Schiferli van SuperUse Studios, Kees de Groot van C.A. de Groot en Veras, Jeroen Zandboer van BAM en Pim Peters met elkaar in gesprek over de praktijk van circulair bouwen.

De vraag bleef centraal staan: kiezen we voor zo hoog mogelijk op de R-ladder of voor zoveel mogelijk massa? Het streven is om zo hoog mogelijk op de R-ladder te komen, maar de realiteit is dat dit niet altijd mogelijk is. Zoals Kees aangaf: “We moeten eerlijk zijn over wat nu al kan.”

Wanneer hergebruik niet haalbaar is, is recycling geen schande. Wel is het belangrijk om dit zo hoogwaardig mogelijk te organiseren. Jeroen liet aan de hand van het project De HER in Rotterdam zien dat er al veel mogelijk is, maar dat de praktijk soms nog zoeken is. Circulair bouwen is nog geen volledig ingericht systeem met vaste ketens en standaardoplossingen.

Floris benadrukte daarbij het belang van ervaring opdoen in projecten. Als we blijven denken vanuit wat niet kan, komen we niet verder. SuperUse Studios laat al meer dan 25 jaar zien dat circulaire oplossingen wel degelijk mogelijk zijn.

Het Bouw Waarde Model

Na de pauze ging Cor Luijten van de gemeente Rotterdam in op het Bouw Waarde Model. Dit model kijkt naar de waarde van een bouwwerk gedurende drie levenscycli: ontwerp en bouw, gebruik en onderhoud/sloop.

Voor de aanwezigen was vooral de laatste fase een belangrijk gesprekspunt. Goed beheer en onderhoud kunnen ervoor zorgen dat gebouwen langer meegaan en sloop wordt uitgesteld. Wanneer een gebouw uiteindelijk toch wordt gesloopt, is de vraag: hoe zorgen we ervoor dat materialen opnieuw waarde krijgen?

De ambitie is om eerst te kijken naar hergebruik op productniveau, zoals een kanaalplaatvloer. Als dat niet mogelijk is, kijken we naar materiaalniveau, zoals beton. Pas daarna komt grondstofniveau, zoals zand en grind, in beeld.

Daarbij kwam ook het belang van een gezamenlijke taal naar voren. Alleen wanneer we dezelfde begrippen gebruiken, kunnen we samen versnellen. Daarmee werd de brug gelegd naar Het Nieuwe Normaal.

Verplicht circulair slopen

In het tweede rondetafelgesprek sloten naast Cor Luijten ook Jacqueline Cramer en Femke Nagel aan. Het gesprek ging over de vraag of circulair slopen verplicht moet worden om circulair werken daadwerkelijk op te schalen.

Jacqueline gaf aan dat hierover al langere tijd gesprekken lopen met de ministeries van I&W en VRO. De vraag is volgens haar niet meer óf we circulair moeten werken, maar vooral hóé we dit effectief organiseren.

Daarbij helpen instrumenten zoals het Bouw Waarde Model en Het Nieuwe Normaal voor de sloop om richting te geven aan de praktijk. Ze maken inzichtelijk hoe circulaire ambities vertaald kunnen worden naar concrete afspraken.

Femke vertelde over het succes van regionale deals die op verschillende plekken in Nederland ontstaan. Noord-Holland-Noord speelt hierin een belangrijke rol en wordt ook door ministeries gevolgd als voorbeeld van hoe regionale samenwerking kan bijdragen aan landelijke verandering.

Ook vanuit Europa komt beweging. Met de ontwikkeling van de Circular Economy Act werkt de Europese Unie aan nieuwe kaders en doelen voor circulair werken.

Geleerde lessen:

De bijeenkomst liet zien dat circulair bouwen volop in ontwikkeling is. We staan niet stil: er gebeurt al veel en de praktijk bewijst dat er steeds meer mogelijk wordt.

De belangrijkste lessen uit deze bijeenkomst:

• Hergebruik blijft het uitgangspunt, maar hoogwaardige recycling is een belangrijke stap wanneer hergebruik nog niet haalbaar is.
• Ervaring opdoen in projecten is essentieel om circulaire oplossingen verder te brengen.
• Goed beheer en onderhoud verlengen de levensduur van gebouwen en voorkomen onnodige sloop.
• Een gezamenlijke taal en duidelijke modellen helpen om circulaire ambities om te zetten in uitvoering.

Meer weten? Neem contact op

Meer weten over circulair slopen, de R-ladder of een keer aansluiten bij een bijeenkomst van Cirkelstad Sloop? Neem dan contact met ons op via sloop@cirkelstad.nl.

Terug naar het nieuwsoverzicht