Cirkelstad Zuid-Holland: Hoogwaardig hergebruik, ketens sluiten door gewoon te doen

Hoe maak je hoogwaardig hergebruik van materialen geen uitzondering, maar de norm? Met in de hoofdrol, hergebruik van sanitair, dus wc’s en wasbakken, kozijnen van hergebruikt hout en het oogsten van staal. Kunnen we samen nieuwe ketens sluiten, op 26 mei bij Cirkelstad lid elk® in Dordrecht. Met deelnemers uit de hele keten – van sloop tot bouw, van opdrachtgever tot producent – maakte we een paar nieuwe matches en bouwen we aan structurele samenwerking.

De voorbeelden en elkaar life zien en spreken creëert nieuwe projecten. Door middelen als een staalbank wordt toegewerkt naar standaardisering. De uitdaging ligt vooral in het verankeren hiervan in het bedrijfsproces en gelijktijdigheid van vraag en aanbod.

elk® van voordeur naar kozijn: hout opnieuw waarderen

elk® liet zien hoe zij in Dordrecht, oude houten voordeuren (laten)verwerken tot nieuwe toepassingen, zoals kozijnen en balken. In een renovatieproject van 140 woningen werden deuren, badkamerkozijnen, nu nog wel met een meerprijs van circa € 90 per element, dat is met andere besparingen “weggeschreven”. De circulaire kozijnen hebben zes jaar fabrieksgarantie. De belangrijkste les: neem hergebruik direct aan de voorkant mee. Later, aan het einde van een project, is te laat.

elk® de keten die meebeweegt – hergebruik sanitair

Ook sanitair refurbishen is inmiddels een standaard onderdeel van onderhoud en mutaties voor elk®, dit doen ze samen met Mastermate. Hiervoor zijn interne processen aangepast en duidelijke verantwoordelijkheden belegd in de keten. Barther van Dinter: “Het zijn kleine aanpassingen in het proces: Vraag een onderaannemer om iets neer te zetten in plaats van te smijten.”

De toiletpot krijgt een hergebruik potentie inspectie en wordt beoordeeld op herbruikbaarheid, onder andere via keuringsprocessen van bijvoorbeeld glazuur. Bij een go krijgt de pot een behandeling in een dompelbad met zuur, ontkalking en een handmatig schuring en is deze weer als nieuw in te zetten.

Het doel is nu al om vanaf dit jaar 100% van de uitstromende materialen te hergebruiken. Tot nu toe is er al circa 85.000 kg CO₂ bespaard, vergelijkbaar met het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van 21 woningen.

Nationale staalbank: Schaal maken met staal

Tom Blankendaal vertelt over het ontstaan van de nationale staalbank, waarmee hergebruik van staal nu groeit van projectniveau naar een structurele aanpak. Directe aanleiding is dat nieuw staal een enorme CO2 en milieu impact heeft en staal is technisch prima her te gebruiken. Het is een organisatievraagstuk om het daadwerkelijk te realiseren. BAM heeft voor een project op Schiphol, het ontwerpproces omgekeerd: eerst inzicht in beschikbare materialen, daarna pas ontwerpen.

Dit project leidde tot de ontwikkeling van de Nationale Staalbank: een platform waar vraag en aanbod van staal samenkomen, inclusief informatie over kwaliteit, herkomst en toepasbaarheid. Er zijn bijvoorbeeld de meest gangbare staalprofielen te vinden, met directe keuze op bijvoorbeeld wel of geen chroom 6 op het profiel. Met de Staalbank is er eerder inzicht in vrijkomende staalstromen en een nauwere samenwerking tussen sloop, ontwerp, constructeur en uitvoering;

Tom benoemt de succesfactoren voor hergebruik van staal, zoals vroegtijdige materiaalinventarisatie, samenwerking in de keten, betrokkenheid van de staalbouwer bij demontage en het vastleggen van materiaalinformatie in BIM.

Tom: “Al is heel goed weten wat er speelt bij sloopprojecten, essentieel, dat maakt dat de eerste matches tussen verschillende projecten is gemaakt. Nu verandert gelukkig ook het gesprek in de keten: van “past het precies?” naar “hoe maken we het passend?”.

Mooi om te zien is dat het financieel vaak goed uit kan.

“Je kan je boterham verdienen met hergebruik van staal.”Tom Blankendaal

Coöperatie Insert: van sloop naar nieuw product

Nino Peemen vertelde namens Insert meer over de keten van hergebruik van hardhout. Een groep sloopbedrijven werkt samen om vrijkomend hout hoogwaardiger toe te passen zoals in kozijnhout.

Inmiddels staat de basis met heldere aanlevervoorwaarden, regionale hubs en transparantie in kwaliteit. De ambitie is om van honderden tonnen hergebruikt hout nu, naar duizenden tonnen in de komende jaren te komen. Minimale aanlevering van sloophout is 20 kuub of wel 500 strekkende meter. Voordeel voor sloopbedrijven is dat er geen stortkosten zijn, alleen de kosten voor transport. Voor schaalvergroting zoeken zijn partners en structurele samenwerkingsverbanden. Doe ook mee: Coöperatie insert.

“Van de hub naar uiteindelijk kozijn haalt nu 37% van het hout. Dit percentage hoogwaardige inzet willen we natuurlijk verhogen”Nino Peemen

Aanbesteden en samenwerking

Aanbestedingsvormen bepalen het succes van circulaire projecten. Het maken van ketenafspraken met leveranciers, bijvoorbeeld over het terugnemen van materialen (terugname garantie), draagt bij aan gesloten kringlopen.

De voorbereiding van circulaire projecten vraagt extra tijd, echter de totale doorlooptijd is onveranderd. De financiële businesscase kan zeker positief uitvallen, mits de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn.

Door prestaties van hergebruik inzichtelijk te maken, bijvoorbeeld via modellen en CO₂-berekeningen krijgen we vakmensen en bewoners mee.

Aan de slag: welke stap zet jij morgen?

Welke stap zet jij morgen? Twee aan twee gingen we met elkaar in gesprek om daad bij het woord te voegen. Een mogelijke deal is tussen elk® en Insert, om in een project van 32 woningen van kozijnhout nieuwe kozijnen te maken. Sterker nog de container voor de houten kozijnen staat een dag later op de bouwplaats van elk ®: “Geen gedoe. Gewoon doen.” Een mooie oogst kozijnen van 32 woningen direct geoogst! Wil jij deze overnemen? Neem contact op met Nino

Samen ketens sluiten: bijdrage subsidies provincie Zuid-Holland

Cirkelstad helpt haar leden om samen concrete stappen te zetten die verder gaan dan één project zorgen voor schaal vergroting. Bijvoorbeeld door matchmaking en advies bij de twee circulaire subsidies van de provincie Zuid-Holland voor sloop en oogst, met een sluitingsdatum op 22 juni.

Kennisdocument

Deze publicatie geeft inzicht in waardebehoud met een andere benadering voor de gebouwde omgeving: concrete toepassingen voor renovatie, installaties en bestaande gebouwen. Daarnaast een kansenkaart van concrete toepassingen voor renovatie, installaties en bestaande gebouwen: Kosten en grondstoffen besparing door waardebehoud in de gebouwde omgeving.

Contact

Wil je keer deelnemen aan een sessie van Cirkelstad Zuid-Holland of meer weten over het partnerschap van Cirkelstad? Neem dan contact op met Sandra Nap en Lopa Grim via zuidholland@cirkelstad.nl.