Harderwijk-Zwolle: Samen bouwen aan houtbouw; Van ambitie naar uitvoering

Op maandag 28 september kwamen ruim twintig professionals bijeen voor de Cirkelstad-expertsessie Houtbouw voor gemeenten en woningcorporaties. De bijeenkomst ontstond in nauwe samenwerking met Annelein Ouwekerk, adviseur Circulaire Economie bij gemeente Harderwijk, en Sander Kraaij, adviseur MVOI bij dezelfde gemeente.

Binnen Harderwijk zijn duidelijke ambities rond houtbouw, maar leven tegelijkertijd nog veel vragen. Hoe maak je houtbouw mogelijk binnen gebiedsontwikkeling? Wanneer moet je andere keuzes maken? En wat vraagt dit van collega’s, opdrachtgevers, vergunningverleners en marktpartijen?

Die vragen vormden het vertrekpunt voor een middag vol kennisuitwisseling, samen met houtbouwexperts Atto Harsta en Eric Thijssen vanuit het Innovatie- en Opschalingsprogramma. Atto nam de groep mee in de maatschappelijke urgentie achter houtbouw en legde onder meer de verbinding met de ambitie om meer industrieel te bouwen in een tijd waarin vakmensen schaars zijn. Erik vertaalde dit vervolgens naar concrete instrumenten en keuzes die gemeenten en corporaties vandaag al kunnen toepassen.

In de zaal zaten niet alleen collega’s uit Harderwijk, maar ook ambtenaren van onder meer de gemeenten Ermelo, Zeewolde en Zwolle en professionals van woningcorporaties Uwoon en Omnia Wonen. Juist die brede samenstelling zorgde voor een waardevolle dialoog.

Houtbouw vraagt om andere keuzes

Een belangrijke conclusie: houtbouw is niet simpelweg traditionele bouw met een ander materiaal. Het vraagt eerder in het proces om keuzes over ontwerp, maatvoering, techniek, stedenbouw en uitvraag.

Daarbij zijn locatie en omstandigheden bepalend. Lichtere constructies vragen bijvoorbeeld extra aandacht voor geluid en trillingen. Tegelijk is technisch al veel mogelijk: gebouwen in hout tot circa acht bouwlagen zijn goed realiseerbaar.

Ook thema’s als certificering, herkomst van materialen en de snelheid waarmee grondstoffen opnieuw aangroeien, spelen een belangrijke rol.

Investeer vooral aan de voorkant

De rode draad van de middag was helder: vroegtijdig samenwerken voorkomt problemen later. Betrek deskundigen, vergunningverleners, omgevingsdiensten, brandweer, stedenbouwkundigen en inkopers al in de idee- en voorbereidingsfase. Dat vraagt vooraf meer aandacht, maar levert later tijd, kwaliteit en uitvoerbaarheid op.

Ook een marktconsultatie vóór een tender kan helpen om de opgave beter te formuleren. Daarnaast is het verstandig om stukken te laten toetsen door iemand met ervaring in industriële houtbouw én actief te leren van gemeenten en corporaties die al stappen hebben gezet.

Stuur op ambities en prestaties

Houtbouw hoeft niet altijd als doel op zichzelf te worden voorgeschreven. Belangrijker is de bijdrage aan bredere ambities zoals CO₂-reductie, circulariteit en industrialisatie.

Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat houtbouw al vroeg onmogelijk wordt gemaakt door traditionele eisen, planregels of beeldkwaliteitskaders. De mogelijkheid om in hout te bouwen moet daarom vanaf de start worden meegenomen in gebiedsontwikkeling en stedenbouw.

Ook financieel vraagt dat om een bredere blik. Tijdens de bijeenkomst werd een mogelijke meerkostenbandbreedte van 0 tot 25 procent genoemd. Grondgebonden houtbouw is echter in sommige situaties zelfs al kostenneutraal. Naast de initiële bouwkosten verdienen ook circulariteit, toekomstige waarde en restwaarde nadrukkelijk een plek in de afweging.

Van enthousiasme naar structurele aanpak

De belangrijkste boodschap van deze middag? Houtbouw wordt pas echt schaalbaar wanneer kennis en verantwoordelijkheid structureel worden georganiseerd.

Geef mensen binnen organisaties tijd en mandaat (Wie regisseert binnen de gemeente?) om processen integraal te begeleiden. Investeer in kennis. Leg ambities vast in beleid. En vooral: monitor wat werkt en deel die lessen met elkaar.

Zo voorkomen we dat houtbouw afhankelijk blijft van een paar enthousiaste voorlopers en maken we er samen een steeds vanzelfsprekender onderdeel van de bouwpraktijk van.

De energie tijdens deze bijeenkomst liet zien dat de wil er is. Nu is het zaak om elkaar te blijven vinden, ervaringen open te delen en samen de volgende projecten mogelijk te maken. Want juist door kennis te verbinden, versnellen we de beweging naar een circulaire en toekomstbestendige gebouwde omgeving.