Samen versnellen: terugblik 2018, vol spanning naar 2019!

Het eerste jaar als coöperatie zit erop! Ik geloof dat we elke vorm van ondernemerschap inmiddels ervaren hebben. Met alle figuurlijk gesproken kleerscheuren die daarbij horen… kunnen we inmiddels een vintage kledingwinkel beginnen ;-)

Maar, zeg ik er dan heel snel achteraan, wat een mooie dingen hebben we gerealiseerd in 2018. Stuk voor stuk pareltjes die de transitie naar een circulaire en inclusieve bouwpraktijk inluiden. En wat staat er allemaal op stapel!

De eerste keer: Werkconferentie

Voorheen waren er twee landelijke Cirkelstaddagen. Op elke dag werd bekend gemaakt dat er weer een stad in Nederland tot ‘Cirkelstad omgedoopt’ is (video’s nog eens terugkijken?). In gesprek met Building Holland bleek hun ambitie: ‘Wij willen circulariteit een podium geven in Nederland”. Zij hebben het podium en wij hebben het netwerk, die samenwerking zijn we aangegaan en zie daar onze eerste nationale werkconferentie.

4 ronde tafel gesprekken, 14 innovaties,
30 experts, 60 sprekers en 1000 direct betrokken 15000 passanten

Wil je up-to-date raken? Kom dan vooral langs. De eerste dag werd geprogrammeerd op het thema infra en buitenruimte. De tweede dag op vastgoed en de derde op interieur en techniek. Op het podium waren zowel opdracht gevende partijen als opdracht nemende partijen aan het woord over hun icoonprojecten. Bestuurders en partijen die nieuwe dingen aan het proberen zijn. Erick Wuestman leidde de debatten met passie en staat te popelen om te werken aan de editie van 2019. 

Blijf op de hoogte via www.cirkelstad.nl/werkconferentie-2019/ 

De 15 Cirkelsteden voorbij

We staan inmiddels op 16 Cirkelsteden! Hoe cool is dat?! Leuk natuurlijk ‘het fundament is gelegd, tijd voor opschaling’, helemaal gaaf dat we met en voor de partners van Cirkelstad ook die groei weten te realiseren. Lineair gezien zouden we in 2019 uit moeten komen op 25 Cirkelsteden. Als het aan Erik Meiberg ligt staat de teller in 2019 al op 30. Dat gaan we zien! Overigens… wil jij aan de slag in jouw stad en dat is nog geen Cirkelstad? Geef een gil ;-)

We staan op 16 Cirkelsteden:
Rotterdam-Amsterdam-Den Haag-Utrecht-Drechsteden-Amersfoort-Veenendaal-Haarlemmermeer-Zaanstad-Kennermerland-Nijmegen-Arnhem-Zwolle-Tilburg-Oss-Apeldoorn

De 15 steden voorbij is meer dan alleen een getal. Ooit verwacht dat we deze groei samen met de (rijks)overheid konden financieren. Dat bleek niet het geval. Stoppen is niet echt een woord wat voorkomt in het vocabulaire van de oprichters van de coöperatie… (lijkt me superfijn voor jezelf en je omgeving als dat wel het geval is). Bij 15 operationele Cirkelsteden kunnen we de coöperatie financieel gezond draaien. Tof, daar staan we dus!

Onderzoeksprogramma Accezz

Natuurlijk, als je al de jaren overziet dat we actief zijn, zijn er vele vragen gepasseerd. De een hebben we meer dan de ander onderzocht naar de daadwerkelijke antwoorden. Toen belde Gertjan de Werk op over een onderzoeksprogramma dat Provincie Zuid-Holland ontwikkeld. Een transitieprogramma om de praktijk te ondersteunen met wetenschappelijk kennis. Graag aan meegewerkt om samen te overdenken wat de onderzoekslijnen dan zouden moeten zijn.

Het programma is dit jaar gestart en richt zich op de (nieuwe) governance, verdienmodellen, collaboratief ontwikkelen (ja, de sociale impact!) en het resource management. Het programma loopt natuurlijk nog een tijd, benieuwd wat de resultaten gaan zijn.

Nieuw partnerprogramma

In Rotterdam ben ik begonnen. De founding partners van Cirkelstad vroegen mij om een vast moment te bieden dat ze elkaar troffen. Los van de projecten die soms ad hoc starten maar ook weer stil staan. Door per kwartaal bijeen te komen, met een voorbereide agenda, blijven we werk maken van onze collectieve kennis. Kunnen we elkaar helpen en zorgen we er voor dat ‘blinde vlekken’ ook opgepakt gaan worden.

Gingen meer partners mee doen? Geen punt…zo bleek…tot de eerste vier Cirkelsteden. Partijen legden 1 maal het lidmaatschap in en konden gratis in elke Cirkelstad deelnemen. Logisch, ik organiseerde de sessies tenslotte zelf. Alleen maar van waarde dat de partners ook in andere steden hun cases en inbreng gaven.

Nu wordt elke stad door een Spinner aangejaagd en hou ik me met boven regionale activiteiten bezig. Dat maakt dat we het partnerprogramma hebben aangepast. Wil je als partner mee doen, dan sluit je zoals altijd aan op één stad. Vervolgens mag je nog steeds in de Cirkelsteden uit dezelfde regio gratis meedraaien. Wil je buiten je regio (we onderscheiden 6 regio’s) ook aansluiten, dan heb je in die regio ook een stad aan te wijzen om je als nieuwe partner aan te melden.

Wordt dat een beetje veel geld als je je landelijk aansluit? Als voorbeeld…TNO is als landelijke partner aangesloten. Maar in plaats van zich aan te sluiten op één stad en dan 4 sessie meedraaien, kiezen zij ervoor om 4 keer een sessie bij te wonen bij 4 verschillende steden. Verdeeld over het land. Wil je meedraaien in de 6 regio’s waarin we actief zijn? Snap ik, in elke regio wil je namelijk werk maken van een nieuw zakelijk netwerk. Met nieuwe zakelijke kansen. Daarom houden we de budgetten gelijk, maar willen we je wel tegemoetkomen. Het ligt aan je eigen behoefte maar kan uiteenlopen van (hoofd)sponsorschap op onze werkconferentie, deelname aan het bouwconvenant of een serie aan op maat gemaakte masterclasses?

Bouwconvenant Samen Versnellen

Het ontstond al eerder in de community van Amsterdam. Stefan Meegdes introduceerde het idee om werk te maken van een bouwconvenant. Om circulair bouwen tot de norm te verheven zoals dat ook met FSC hout gedaan is. Dat idee werd warm ontvangen, laten we dat doen met de 5 grote bouwers! De toenmalige DG van het RVB reageerde direct op dit voorstel. “Dit moet je toch niet overlaten aan de bouwers? Wij opdrachtgevers moeten dit willen!”.

Inmiddels stappen verder. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken wil 5 grote opdracht gevende partijen en 5 grote opdracht nemende partijen ondersteunen wanneer zij gezamenlijk werk gaan maken van het convenant. Althans…het ondertekenen van een convenant over 3 jaar zodat we de tijd hebben om met elkaar te gaan begrijpen hoe die ‘circulaire en inclusieve bouwpraktijk’ eruit ziet. Inhoudelijk en hoe deze te implementeren in onze grote organisaties.

Het zou mooi zijn als we over 3 jaar woondeals kunnen sluiten zodat de toolbox die we op gaan leveren direct toegepast kunnen worden. Je mag dromen he?!

Stadsblad special edition

Al jaren sturen we het Stadsblad rond. Wie kent hem niet?! Tweewekelijks zorgen we dat de dingen die we doen gecommuniceerd worden aan de partners. Het is een open nieuwsbericht, dus jij kunt je er ook voor inschrijven.

Maar nu hebben we de special edition gemaakt. Zomaar de Stand van Zaken van de circulaire en inclusieve bouwpraktijk bij jou in de bus. Deze keer een fysieke uitgave dus. Roger Mol (directeur projecten RVB) leverde de eerste krant op aan Hans Scherpenzeel (trekker transitiebureau).

Ook een kopie ontvangen? Laat het ons weten. De artikelen zijn ook digitaal beschikbaar, per thema: infra en buitenruimte, vastgoed, interieur en techniek.

Bouwprogramma MRA

Cirkelstad maakt werk van steden zonder afval, zonder uitval. Door partners van een stad per kwartaal actief te verbinden op eigen vraagstukken ontstaat er collectief begrip en gereedschap om deze ambitie waar te maken.

Vanuit Amsterdam kwam de vraag gezamenlijk projecten te gaan realiseren. Dilemma daarbij was dat openheid en vertrouwen cruciaal zijn voor Cirkelstad en met commerciële vragen gaan ook andere belangen spelen. De suggestie voor een Bouwprogramma MRA kwam als geroepen. Een programma waar partijen hun bouwproject kunnen onderbrengen en gericht wordt uitgevoerd.

Wat we ‘tegen zoveel mensen zeggen’, is dat er nieuwe samenwerkingsverbanden nodig zijn, nieuwe leveranciers, nieuwe…noem het maar op. Zo zie ik de gesprekken met Guido Braam en Wouter van Twillert ook. Met passie en ambitie willen ze het verschil maken in de regio. Maar sluiten zij aan op het DNA van Cirkelstad? Zo blij dat we elkaar gevonden hebben, kijk nou wat er staat!

De ambitie is ook groot. Diverse thema’s uit de circulaire en inclusieve bouwpraktijk staan nog in de kinderschoenen. De samenwerking met TNO en EIB maakt het mogelijk deze diepgaand te onderzoeken. Zodat beleidsmatig gemeenten en regio’s ondersteund kunnen worden, marktpartijen nieuwe tooling kunnen gebruiken en innovaties sneller de markt bereiken. Ben je erbij geweest toen we het één jarige feest vierden?

Partnerschap met CB23

Ons collegeprogramma: ‘het fundament is gelegd, tijd voor opschaling’ is niet uit de lucht komen vallen. We hebben meer dan tien jaar werk gemaakt van allerlei experimenten. In de buurt, met een woning, een flat, een kantoor… noem maar op. Het praktijkboek Duurzaam Heijplaat geeft een mooi overzicht. Nu tijd om op te schalen!

#hoedan

Veel initiatieven zijn hierin belangrijk. Het partnerschap met CB23 is daar wel uniek in. Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf, NEN en de Bouwcampus hebben het initiatief genomen om een platform neer te zetten wat zich richt op het maken van ‘afspraken’. Om al eens te beginnen met de dingen die we doen op een eenduidige manier te doen. Zodat het (sneller) herhaald kan worden en er synergie kan gaan ontstaan tussen de losse initiatieven.

Maak eens concreet? Ja, er zijn nu 3 actieteams aan de slag. Een richt zich op het framework van circulariteit. Wat verstaan we er onder? Een ander richt zich op het meten van circulariteit. De laatste op de materiaalpaspoorten.

Komende werkconferentie op Building Holland zullen zij hun werk presenteren met de vraag ‘aan Nederland’ kom eens met een reactie. Anders hebben we hier voorlopig een mooie stap gezet, en pakken we weer drie nieuwe thema’s op. Ik ben gevraagd om zitting te nemen in de regieraad. Mooie plek om werk te maken van duidelijkheid voor partijen die in de praktijk ook daadwerkelijk stappen aan het zetten zijn of willen gaan zetten!

En dit zijn de Spinners

Iedereen weet hoe het gaat. We hebben een goed idee, een goed voorbeeld uit een andere stad een goed…noem het maar op. We wisselen het uit en daar blijft het dan ook bij. De Spinners in de stad zorgen juist voor opvolging, verbinding en het aanjagen zodat we met z’n allen net een stap meer zetten.

Ik ben zo ontzettend trots op deze Spinners. Enerzijds gewoon omdat het stuk voor stuk mensen zijn die op tal van voorbeelden hebben laten zien dat ze anders (kunnen) denken en het dan gewoon ook doen. Bam! Daardoor wil je wel geholpen worden. Anderzijds omdat de rol van Spinner ook een onzekere is. Het vraagt ondernemerschap om een community in je stad op te richten. Investeren in partnerschappen met het vertrouwen dat die investering zich uiteindelijk terug laat betalen. Met z’n allen hebben we inmiddels bijna 200 partners aan Cirkelstad verbonden. Hoe cool is dat!

Ben jij benieuwd wat er in een Cirkelstad gebeurd? Neem contact met ze op!

Thirza Monster
Drechtsteden

Bas Grol
Amersfoort, Nijmegen

Nico van Hoogdalem
Den Haag, Rotterdam

Jasja Scholtens
Zwolle

Juan Nibbelink, Liesbet Hanekroot, Brigitte Kool – van Stokkum
Kennemerland

Wouter van Twillert
Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad, Kennemerland

Inge van der Vaart
Arnhem

Wytze Kuijper
Utrecht

Barbara Middelhoff
Apeldoorn

Woud Jansen
Tilburg

Alexander van den Buuse
Oss, Veenendaal

Raad van Toezicht

Nu we een coöperatie zijn, dan hoort daar ook een Raad van Toezicht bij. En ik mag je verklappen, dat vond ik een behoorlijke stap. Toezicht organiseren op de dingen die je doet…doe je het dan wel goed, of doe je het dan wel goed genoeg?!

Maar… als je dan een rondje belt naar deze personen en die zeggen direct ‘ja’. En je ziet waartoe zij in staat zijn, die wil je graag als strateeg aan je verbinden. En ik kan je ook vertellen, onze gesprekken zijn scherp, continue vooruitkijkend en steeds maar weer ‘wat is de impact die we morgen willen realiseren’.

Mocht je meer van de RvT-leden willen weten. Wat zij de afgelopen drie jaar hebben neergezet? Lees hun artikel eens die geschreven zijn bij hun voordracht als RvT-lid.

Wat is dat Cirkelstad nou eigenlijk?

Hahaha ja schijnbaar is Cirkelstad uniek in haar soort en vraagt om herhaling. Leg het nog eens uit!

Cirkelstad is een platform georganiseerd naar steden waar de partners elkaar kunnen treffen en actief ervaringen kunnen delen. Omdat het een platform is, laat het zich makkelijk opschalen en kunnen we werk maken van een beweging, een heuse transitie die gevoed wordt door de praktijk.

Als juridische entiteit hebben we gekozen voor een coöperatie. Partijen met een gelijke ambitie verenigen hun krachten. Het is dan ook logisch dat zowel publieke als private partijen lid zijn, zowel de student als de multinational.

  • Is het een branchevereniging? Nee, Cirkelstad is niet gericht op één sector. Maar we maken wel werk van de belangen van de koplopers (cross sectoraal) om te komen tot nieuwe standaarden.
  • Is het een adviesbureau? Nee, Cirkelstad draait niet uurtje factuurtje. Maar we hebben inmiddels wel al erg veel ervaringen opgedaan en delen die kennis graag via de academie of bijvoorbeeld met gerichte masterclasses.
  • Is het een kennisinstelling? Nee, Cirkelstad zet geen onderzoeken op. Maar we proberen wel tot een eigen kennisagenda te komen zodat we gericht werk maken van de nog altijd bestaande ‘blinde vlekken’ in de transitie.
  • Is het een b.v.? Nee, Cirkelstad is niet gericht op het vergroten van de omzet voor de oprichters. Maar we hebben wel een zakelijke aanpak waarbij alle inkomsten worden teruggebracht als dienst voor de partners.
  • Is het een Franchise? Nee, Cirkelstad heeft of is geen blauwdruk. Maar we werken wel volgens een gestructureerde wijze om alle kennis en ervaring die er is naar de Cirkelsteden, de partners te brengen onder coördinatie van een Spinner.
  • Is het een overheidsgesubsidieerde instelling? Nee, Cirkelstad wordt gefinancierd door de partners. Maar we proberen wel meer en meer gelden die vanuit de overheid vrij komen nuttig aan te wenden om in de praktijk het verschil te kunnen maken.
  • Is het een vereniging? Wanneer je onze ambitie ‘een stad zonder afval, zonder uitval’ beschouwt als onze gezamenlijke sport, is deze vergelijking wellicht het meest treffend. Met sommige leden heb je een (zakelijke) band en met sommige niet. Iedereen kan in ieder geval deelnemen en we helpen (elkaar) de sport groter te maken in Nederland.

Binnen de coöperatie zijn wel partijen actief die binnen bovenstaande typologieën vallen. Cirkelstad wil daarom nooit zelf de rol innemen van één van die partijen (Cirkelstad is de coöperatie), maar wil vooral partijen verbinden die het structureel samen zelf gaan oppakken. Tuurlijk kan Cirkelstad daar wel het initiatief toe nemen of programma’s opzetten die die structurele samenwerking bevorderen. En dat doen we dan ook in volle overgave.

En de spanning blijft in 2019?!

En of die spanning blijft! Alvast een paar. Wat mij betreft initiatieven die het verschil kunnen gaan maken. Allen gericht op opschaling. Niet alleen meer projecten. Maar ook aandacht om tot een gemeenschappelijke taal en uitvoering te komen.

Hoe leuk is het dat bijvoorbeeld BZK een column gaat schrijven in het stadsblad: ‘Circulair BZK in zicht’. Spreekt tot de verbeelding, niet? Is er een circulair ministerie in zicht? Heeft het ministerie inzicht? Of geeft BZK inzicht in hoe zij de dingen doen en denken over de praktijk. Zodat beleid en praktijk wat dichter bij elkaar kunnen komen? De schrijfster stelt zich in ieder geval hier voor!

Toen ik aangaf een artikel te willen maken voor het stadsblad over waar het ministerie van BZK mee bezig is om circulair bouwen verder te brengen werd mij gevraagd of ik er niet een maandelijkse column van wilde maken. Om alvast te wennen aan dit idee hierbij wat meer over mij en mijn werk.

Ik ben al 25 jaar werkzaam als rijksambtenaar op het gebied van wonen. Ik heb op diverse locaties en aan diverse dossiers gewerkt. De rode draad in mijn werk is de verbinding tussen beleid en praktijk. Vanaf 2001 doe ik dat vanuit de Haagse toren met in mijn rugzak mijn Arnhemse roots en huis op Brabantse dorpsgrond.

Sinds februari 2018 hou ik mij bezig met circulair bouwen. Binnen het team richt ik mij op kennisontwikkeling, kennisoverdracht en de praktijk. Met als doel op lokaal, regionaal en landelijk niveau de realisatie van een circulaire bouweconomie te stimuleren.

Tot zover de geëigende teksten, misschien sprekender is het volgende:
Laatst herinnerde Wytze Kuijper (Spinner in Utrecht) mij aan een opmerking die mijn zus in april maakte. Na Building Holland afgelopen april, waar ik werd ondergedompeld in Cirkelstad, was ik bij haar en haar gezin gaan eten. Daarbij vroeg zij naar mijn nieuwe werkzaamheden binnen BZK en wat ik die dag op Building Holland had gedaan. Nadat ik was uitgepraat merkte zij op dat het lang geleden was dat zij mijn ogen had zien glimmen als ik over het werk sprak.
Dus: leuk, inspirerend, inspireren, het verschil maken, samen, doen!
En wat ik vind van het schrijven van een column voor het stadsblad van Cirkelstad? Vraag dat later volgend jaar nog maar eens.

Tineke Beuker

Of de potentie dat er een versnellingshuis komt in Nederland. Antoine Heideveld is gevraagd om een opzet te maken van een versnellingshuis. Om de transitie van de circulaire economie te versnellen. Als het goed is, wordt deze 24 januari opgeleverd. Hoe mooi zou het zijn wanneer Cirkelstad een rol hierin kan vervullen voor de ‘bouwsector’.

Een versnellingshuis werkt aan kracht wanneer je grootschalige impact kunt organiseren. Met het bouwprogramma MRA heb je zo’n ‘tool’ in handen. Laten we in 2019 werk maken van twee volgende bouwprogramma’s. Om tot ontwikkeling te komen en ervaringen te delen tussen die bouwprogramma’s.

Met Kaj van Leeuwen al jaren de (digiale) communicatie aan het opbouwen en door ontwikkelen. Zou het niet eens tijd worden voor een online ‘circulaire catalogus’? Dat partners en niet partners ervaren partijen kunnen vragen om met hen mee te denken, met hen mee te doen? Een soort van GoudenGids, maar zo mogen we hem vast niet noemen!

En tot slot. Het transitiebureau van het Rijk maakt een overzicht van ‘wat er allemaal gebeurt in Nederland’. En dat is veel! Daar kan Cirkelstad natuurlijk nog veel van leren… en zeker wat aan bijdragen. Het zou toch gaaf zijn als we er gezamenlijk voor kunnen zorgen dat dat overzicht er komt? Wellicht kunnen we de special edition van het Stadsblad hiervoor mede gebruiken.

Veel ondernemerschap gewenst in 2019

Rutger
Gemeentesecretaris Cirkelstad

< Circulair Bouwen door Woningbouwcorporaties | De Warren zoekt circulaire bouwmaterialen! >