‘Beleving is belangrijk bij circulariteit, want het gaat ook over acceptatie’

Partnerinterview – Uwoon en Cirkelstad Harderwijk-Zwolle

Goed sanitair hergebruiken, keukens en niet-afgeschreven cv-ketels een tweede leven geven… Bij woningcorporatie Uwoon is dat nog geen dagelijkse praktijk, maar de ambitie is er wel. Circulariteit moet een vaste plek krijgen in het werk. Daarom sloot Cirkelstadpartner Uwoon zich, met 9.000 betaalbare woningen in Harderwijk, Ermelo en Elburg, aan bij Cirkelstad Zwolle Harderwijk. Hoe gaan ze dat verder aanpakken?

Een rijtje wasbakken of gebruikte toiletpotten, net gedemonteerd bij een renovatieproject. Of circulair gezegd: geoogst. “Je ziet dat afgedankte sanitair regelmatig liggen op bouwplaatsen,” weet Stèphan Lubbertsen van Uwoon. Vaak zijn het materialen die jarenlang dienst hebben gedaan en nu als oud vuil worden afgevoerd. “Dan denk je soms: is dit nou echt nodig?” Als regisseur onderhoud en verbetering kijkt Lubbertsen dagelijks naar bestaand vastgoed en ziet hij circulaire kansen. “Bij onderhoud en verduurzaming kom je vanzelf op dit soort vragen uit. Waarom zouden we iets weggooien als het nog goed is?”

Uwoon maakt de omslag naar Circulariteit

En nee, het is zeker niet vrijblijvend. “Vanwege de grondstoffencrisis en alle doelstellingen rondom duurzaamheid móeten we ook op een andere manier gaan kijken,” vertelt zijn collega Ellen Roza. “Wat is echt op? Wat kan nog mee? Wat heeft nog waarde?” Roza is beleidsadviseur en stelde de duurzaamheidsvisie op van Uwoon. Circulariteit is daarin een van de vier pijlers. Tot nu toe was circulariteit geen bewuste keuze bij Uwoon. Medewerkers sturen in hun afweging vooral op eerdere ervaring. “Vanuit de gedachte: dit is gewoon logisch of degelijk,” zegt Roza. “Het gebeurde op sommige onderdelen al wel, maar het was nog niet in beleid gegoten.” Die andere manier van kijken wil Uwoon verder ontwikkelen. “We willen circulariteit steviger inbedden binnen de organisatie. Dat begint met een plan van aanpak, maar uiteindelijk wil je het terugzien in wat je doet,” vertelt ze.

Onderhoud verlengt de levensduur

“Maar er zijn kansen genoeg,” vertelt Lubbertsen. Hij noemt hierbij het voorbeeld van cv-ketels: “Die worden vaak vervangen op basis van leeftijd, terwijl ze technisch nog prima functioneren. Als je goed kijkt naar gebruik en onderhoud, kun je ze langer in stand houden. Dat voorkomt verspilling, maar vraagt wel om een cultuuromslag binnen de organisatie.” En het begint aan de voorkant, bij de keuzes voor materialen en producten. Roza ziet dat collega’s daar al mee bezig zijn. “Welke kraan is goed te repareren? Wat gaat lang mee? Dat soort vragen leven nu ook al.” Lubbertsen beaamt dat: “We hadden kranen die je bij een defect meteen moest vervangen. Nu kiezen we voor types die je eenvoudig kunt repareren. Met een kleine ingreep kun je zo’n kraan weer jaren gebruiken.”

Beleving en acceptatie is belangrijk

Nog even terug naar die toiletpotten uit het begin van het verhaal. “Een toiletpot van veertig jaar oud kan technisch nog prima functioneren,” gaat Lubbertsen verder. “Er zijn inmiddels bedrijven die sanitair demonteren, reinigen en opnieuw inzetten. Ze verpakken het in folie, zodat je de beleving hebt van nieuw.” Die beleving is belangrijk bij circulariteit, want het gaat ook over acceptatie. Niet alleen bij collega’s en de partijen met wie je samenwerkt, maar ook bij huurders. Ook al is een corporatie niet verplicht om nieuwe onderdelen te plaatsen. Een corporatie moet er vooral voor zorgen dat de woningen goed functioneren. “Om het voorbeeld van een cv-ketel te gebruiken: wij zorgen ervoor dat mensen niet in de kou zitten. Dat blijft het uitgangspunt. Maar hoe we dat doen, dat is uiteindelijk aan ons.”

Open gallerij afbeelding

Open gallerij afbeelding

Plan van aanpak

Toch benadrukken beiden dat Uwoon nog aan het begin staat. Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak, dat voor de zomer klaar moet zijn. “Onze werkgroep bestaat uit vier collega’s. Het idee is dat we ook de rest enthousiast maken en meekrijgen in deze ontwikkeling,” zegt Roza. Het vraagt om een andere manier van kijken, denken en werken. Ook financieel en organisatorisch schuift er het nodige als je circulariteit wilt versterken. Investeringen komen vaker aan de voorkant te liggen, bijvoorbeeld voor het reinigen en opslaan van materialen. Taken die je als corporatie meestal onderbrengt bij samenwerkingspartners. “Je moet anders kijken naar levensduur en totale kosten,” zegt Lubbertsen. Hij doelt op wat in de sector bekendstaat als total cost of ownership. Een investering kan hoger uitvallen, maar over de langere termijn een ander beeld geven. Hoe dat precies uitpakt, is nog niet altijd scherp. “Daar hebben we nog veel in te leren,” stelt Roza vast.

Leren van elkaar

Uwoon werkt al langer aan verduurzaming, natuurinclusief bouwen en klimaatadaptatie. Zeker de laatste jaren zijn daar grote stappen in gezet. “Onze woningen zitten gemiddeld op energielabel A,” vertelt Lubbertsen met trots. Circulariteit staat dus niet op zichzelf. De corporatie kiest meestal voor oplossingen die zich op andere plekken al hebben bewezen. Deelname aan Cirkelstad helpt daarbij. Het netwerk brengt corporaties, bedrijven en overheden samen rond circulair bouwen en onderhoud. Voor Uwoon is het een manier om kennis op te halen en contacten te leggen. “Je hoeft het niet allemaal zelf uit te vinden,’ zegt Roza. “Er zijn al partijen die verder zijn. Daar kun je van leren,” vult Lubbertsen aan. “Het is halen en brengen. We willen eerst leren van anderen en daarna zelf ervaringen delen,” concludeert Roza.