Cirkelstad Zuid-Holland, 1 op 1 hergebruik: van project naar ketens sluiten

Cirkelstad Zuid-Holland, 20 januari 2026 bij Brightside Architecten

Cirkelstad Zuid-Holland organiseerde 20 januari de sessie 1 op 1 hergebruik bij Brightside Architecten. De eerste zaadjes zijn geplant, op basis van de presentaties van IDDS, Insert, Superuse Studios en Rebrick van de inspirerende projecten met 1 op 1 hergebruik van materiaal. De focus lag op drie materiaalstromen: hout, staal en beton, vooraf bepaald door de deelnemers.

De sessie startte met de potentie van hergebruik voor de regio Zuid-Holland. Het hergebruiken van materialen biedt enorme kansen voor CO₂ -reductie, zoals bij stalen constructies waar een aanzienlijke besparing mogelijk is. De urgentie rondom emissies gaat hand in hand met de vraag hoe materiaalstromen slimmer zijn in te zetten binnen regionale ontwikkelopgaven, zeker bij stalen constructies waar een aanzienlijke besparing mogelijk is.

Beginnen bij de sloop: inventariseren is cruciaal

Bram Kroon nam de deelnemers mee in het belang van een gedegen hergebruik-inventarisatie voorafgaand aan sloop. Wanneer vroegtijdig duidelijk is welke materialen vrijkomen, ontstaat er ruimte om deze gericht in te zetten voor een volgend project—vaak zelfs zonder dat opslag nodig is.

Voorbeelden uit de praktijk maakten dit tastbaar:

• Kanaalplaten bleken in kwaliteitstesten zelfs sterker dan nieuwe varianten
• Gestort beton kan worden hergebruikt door het ter plaatse uit te zagen, inclusief deklaag
• Hergebruik van sanitair vindt via Mastermate zijn weg naar corporaties, die blij zijn met hergebruik vanwege passende aansluitingen, lagere kosten én milieuwinst

Vraag en aanbod verbinden

Roos Boorendam liet zien hoe de circulaire materialenmarktplaats van Insert zich vormt tot een steeds completer overzicht van vrijgekomen en toekomstige materiaalstromen. Door koppelingen met andere platforms ontstaat een landelijk beeld van beschikbaarheid. Belangrijk inzicht: materiaal moet minstens twee jaar vooraf worden geïnventariseerd om integratie in nieuwe ontwerpen mogelijk te maken.

Cruciale rol van ontwerpers

Jan Jongert van Superuse Studios deelde ruim twintig jaar ervaring met ontwerpen op basis van materiaalstromen. Ontwerpen kan vanuit twee richtingen:

• Vraaggestuurd, waarbij een materiaalscout wordt ingezet om precies dat ene geschikte materiaal te vinden
• Aanbodgestuurd, waarbij het ontwerp zich vormt naar de kwaliteiten van het beschikbare materiaal
• In beide gevallen staat het materiaal centraal als waardevolle grondstof met een tweede leven

De cruciale rol van ontwerpers

Jan Jongerd van Superuse Studios is al meer dan 20 jaar bezig met hergebruik van materialen in ontwerpen.  Je kan ontwerpen op basis van aanbod en met het materiaal in je achterhoofd kijken welke functie deze kan vervullen in het gebouw. Zit je nog in een ouderwets ontwerpproces dan kan er met een materiaalscout het materiaal vinden dat je zoekt om het hergebruik te stimuleren vanuit de vraag naar een materiaal.

Om als ontwerper te beginnen met materialen en daarmee gaan ontwerpen is een ander proces wat zorgt voor creativiteit en bijzonder mooie resultaten.

Superuse studios, project: Beheercoöperatie Boschgaard

Bakstenen met karakter

Hoe mooi is het om bakstenen her te gebruiken, met als winst naast CO₂ reductie, het voorkomen van het vermalen (downcycling) tot wegfundering. De primaire grondstoffen besparen we en geeft het nieuwe bouwwerk karakter. Er zijn duizenden bakstenen beschikbaar het mooie is dat certificering beschikbaar is en ze een lage MKI-waarde ten opzichte van de reguliere baksteen. Zo is het MKI per m2 Rebrick baksteen €1,17 terwijl de Nederlandse baksteen een MKI van €3,95 heeft. De toepasbaarheid blijkt ook breed, we zien voorbeelden in gebouw, ecoduct en bruggen. In Nederland komt er jaarlijks 10 miljoen ton metselwerk vrij – goed voor zo’n 150 miljoen stenen.

Terugkoppeling uit ketengesprek staal

Tijdens het ketengesprek over stalenconstructies kwam naar voren dat er in gemeente Dordrecht de vraag is naar circulaire parkeergarages.  Vangrelingen in parkeergarages zijn het laaghangend fruit, deze zijn voldoende beschikbaar zijn op de markt. De Gemeente Dordrecht en Dick van Velen van Cirkelstad sloop gaan hier samen verder om de eerste stappen te zetten in het aanbesteden.

Superuse studios: potentie van CO2 reductie in hergebruik van staal

Terugkoppeling uit werksessie Hout

Gemeente Delft gaat 10 bruggen vervangen. Met de groep hebben we verschillende opties bedacht om dit hout een nieuwe bestemming te geven. Bijvoorbeeld buitenkozijnen kunnen ook binnen weer gebruikt worden om scheidingswanden te maken, zo is het hout van oude bruggen ook te gebruiken om delen van de nieuwe bruggen mee te bouwen. Het oude behouden en enkel toevoegen wat er nodig is.

Belang van certificeren

Hergebruikt materialen moet opnieuw gecertificeerd worden. Voor staal Is de NTA hergebruik staal en voor hout kan er gebruik worden gemaakt van Leidraad: Toekomstig hergebruik kwaliteitsbeoordeling. Goed om te weten dat dit ook al beschikbaar is.

Meer weten?

Op 11 maart is er weer een HNN trainingsmiddag. Meer info op onze website.
HNN implementatietraining voor je eigen organisatie? Neem contact op met Cirkelstadpartner Brink via Denise.

Documenten over hergebruik normering of geleerde lessen van hergebruik van een stalen constructie:

• NTA hergebruik staal
• Toekomstig hergebruik kwaliteitsbeoordeling
• Artikel Popma Versteeg

Wil je keer deelnemen aan een sessie van Cirkelstad Zuid-Holland of meer weten over het partnerschap van Cirkelstad? Neem dan contact op met Sandra Nap via zuidholland@cirkelstad.nl.