Cirkelstad Infra: benut wat er al is

Bijeenkomst Cirkelstad Infra op 18 maart in Geldermalsen over circulaire infrastructuur

Hoe maak je van circulaire ambities de nieuwe standaard, zonder dat elke gemeente opnieuw het wiel moet uitvinden? Die vraag stond centraal tijdens deze bijeenkomst van Cirkelstad en Atab Civiele Technie. Met 16 vertegenwoordigers van 8 gemeenten draaide de sessie om één praktisch doel: hoe vertaal je ambities naar de dagelijkse praktijk? De belangrijkste conclusie: de kennis en instrumenten zijn er al het komt nu aan op toepassen.

Thijs Mackus (Cirkelstad Infra) opent de ochtend met de bredere opgave. Klimaatverandering, grondstoffenschaarste en effecten zoals hittestress en zeespiegelstijging maken duidelijk dat de huidige werkwijze niet houdbaar is. Volgens Thijs ligt de kern van de verandering niet alleen in techniek, maar vooral in gedrag.

“Don’t blame the players, change the game,” stelt hij. Zolang de sector blijft sturen op tijd, geld en risico’s, blijft circulariteit een bijzaak. De noodzakelijke verschuiving zit in het sturen op meetbare circulaire waarde.

Tegelijk is zijn boodschap praktisch en direct toepasbaar: wachten is niet nodig. “Er is al veel mogelijk. De winst zit in het benutten van wat er al is: bewezen effectieve maatregelen, beschikbare materialen en praktijkvoorbeelden.”

Circulariteit als kans

In het interactieve deel gingen de deelnemers zelf aan de slag met drie vragen: is circulariteit een kans of een bedreiging, waar loop je tegenaan en wat heb je nodig om verder te komen?

Circulariteit wordt overwegend gezien als kans. Een kans om anders naar waarde te kijken, om lokale samenwerking te versterken en om toekomstbestendiger te werken. Tegelijkertijd komen bekende belemmeringen naar voren.

De complexiteit van het thema speelt een grote rol. Er bestaan veel verschillende definities, wat het lastig maakt om eenduidig te sturen. Ook blijkt het vertalen van ambities naar concrete projecten in de praktijk nog een uitdaging. Juist de uitwisseling van ervaringen maakt dit onderdeel waardevol. Je merkt dat veel gemeenten met dezelfde vragen worstelen.

Hulpmiddelen

Een belangrijk deel van de ochtend richtte zich op bestaande hulpmiddelen. De centrale boodschap: je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden.

Met Het Nieuwe Normaal (HNN) Infra kun je circulaire prestaties meetbaar maken via tien indicatoren, zoals MKI en materiaalherkomst. Dit helpt om ambities concreet op te nemen in aanbestedingen en voorkomt discussie achteraf. Meer informatie vind je op www.hetnieuwenormaal.nl.

Het Doeboek Duurzame Infra biedt 21 concrete maatregelen voor verhardingen, kunstwerken en riolering, gebaseerd op praktijkervaring van zo’n vijftig overheden. Daarmee kun je direct stappen zetten in projecten. Zie www.duurzame-infra.nl/gemeenten/inhoudsopgave-doeboek.

Ook de NPDW Inkooptoolbox Duurzame Wegen komt aan bod. Deze toolbox ondersteunt bij het inkopen van duurzaam asfalt en elementenverharding, met duidelijke ambitieniveaus. Meer via www.npdw-inkooptoolbox.nl.

Voor kleinere gemeenten is er het Cirkelstad Leertraject, waarin je ondersteuning krijgt bij het vertalen van circulariteit naar beleid, programma’s van eisen en projecten. Meer informatie staat op www.cirkelstad.nl/nieuws/leertraject-kleinere-gemeenten.

Praktijkervaring in Asperen

In de middag vervolgden we de bijeenkomst met een projectbezoek in Asperen. Daar zie je hoe circulaire keuzes daadwerkelijk zijn toegepast in een infraproject. De aannemer en projectleider lichten toe welke afwegingen zijn gemaakt en wat dat vraagt van samenwerking in de keten.

Wat duidelijk werd: circulair werken zit in een reeks van keuzes, niet in één maatregel. Van materiaalgebruik tot ontwerp en uitvoering, alles draagt daaraan bij. Tegelijk vraagt het om goede afstemming tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers.

Het bezoek maakt de vertaalslag concreet. Je ziet niet alleen wat er mogelijk is, maar ook wat ervoor nodig is om het te realiseren.

Geleerde lessen

De bijeenkomst laat zien dat de basis voor circulaire infra al aanwezig is. De belangrijkste lessen:

De stap naar circulariteit begint niet met nieuwe innovaties, maar met het toepassen van bestaande kennis en instrumenten.
Een gedeelde taal en meetbare indicatoren zijn essentieel om ambities concreet en stuurbaar te maken.
De grootste uitdaging zit niet in techniek, maar in gedrag en samenwerking.
Door ervaringen te delen, versnel je de toepassing in de praktijk en voorkom je dat iedereen opnieuw begint.

Aan de slag

Voor veel kleinere en middelgrote gemeenten blijft het lastig om ambities om te zetten in concrete projecten. Cirkelstad biedt daarom een leertraject waarin je praktisch aan de slag gaat met beleid, aanbestedingen en uitvoering. Het traject bestaat uit vier bijeenkomsten per jaar, begeleiding bij een eigen project en toegang tot kennis en praktijkvoorbeelden.